| تبليغات | X |
نام و یاد خدای مهربان آرامبخش قلبهاست
در انتخاب همسر، چه معیارهایی را درنظر داشته باشیم؟
عرض سلام و ادب دارم خدمت شما خوانندگان عزیز:
نوع نگاه و بینش شما و طرف مقابلتان به موارد و مسائل مختلف زندگی، روابط فردی و اجتماعی، نحوهی برخورد با نزدیکان، اینکه طرفین چهقدر مسؤولیتپذیر هستید، چهقدر انعطافپذیری دارید، به چه میزان به استقلال یا وابستگی توجه دارید، در کارها چه میزان ثبات فکری و احساسی از خود بروز میدهید، به مسائل اخلاقی، اعتقادی و دینی چگونه میاندیشید، طرفین هر کدام چه تعداد دوست دارید، دوستان صمیمیتان چه ویژگی دارند، آیا خودتان درونگرا یا برونگرا هستید؟ طرف مقابل شما چهطور، بیماریهای جسمی، روانی و معلولیت در فرد و در خانوادهی خود و طرف مقابل و...
در انتخاب همسر میبایست هدفهایمان مشخص بوده و برنامهی معینی برای زندگی مشترک داشته باشیم. برای شناخت طرف مقابل و شناساندن خود و خواستهها و ایدههایتان به او، نبایستی کلینگری کرد و یا با یک یا دو ویژگی، همسر خود را انتخاب نمود چراکه پرسشها و پاسخهای کلی، اغلب ما را به هدف نمیرسانند و چشمانداز روشنی ارائه نمیدهند و ویژگیهای فردی و اجتماعی طرفین بهطور دقیق، مشخص نشده و در ابهام باقی میماند.
قبل از هر چیز باید بدانیم که معیار انتخاب همسر نزد زنان و مردان متفاوت است:
زنان در انتخاب همسر، مسائل بسیاری ازجمله وضعیت مالی فعلی و احتمالی آینده، موقعیت اجتماعی، شغلی، هویتی فرد مورد نظر و اینکه آیا در آینده پدر خوبی برای فرزندانشان خواهد بود یا نه و... را درنظر میگیرند.چون آنها بدنبال امنیت در زندگی هستند و این یک نکته کلیدی در زندگیشون میباشد.
مردان سریعتر و راحتتر در صدد ازدواج با زن دلخواه خود برمیآیند!
برای اینکه ازدواج موفقی داشته باشید، میبایست به ارزشها و شباهتهای مشترک و مشابه خود و همسرتان در همهی زمینهها توجه کنید چراکه هرقدر از لحاظ معیارها و ارزشها، اندیشهها، عواطف و رفتارها، بیشتر به هم شبیه باشید، بهعبارت ساده، هرقدر از لحاظ باورها و ارزشهای ذهنی، نگرش مشترک به زندگی، سنتها، رسوم، باورهای عمومی و علایق، تشابه و نقاط مشترک بیشتری با یکدیگر داشته باشید، راحتتر خواهید توانست بین خواستهها، نیازها و رفع نیازهایتان، تعادل و توازن ایجاد کنید و زندگی مشترک آرامتر، موفقتر و پایدارتری را تجربه نمایید.
در انتخاب همسر توجه کنید که:
- نگرش و بینش طرف مقابل به زندگی، مثبت است یا منفی؟ (سعیکنید کسی را به همسری انتخاب کنید که مثبتاندیش باشد تا توانمندیهای خود و شما را بیشتر مورد توجه قراردهد، یک محیط سرشار از شادکامی، آرامش و امنیت بهوجود آورد و زندگی زیباتری را همراه با عشق بیشتری با شما تجربه کند.)
- آیا خودش را دوست دارد؟ (باید توجه داشت کسی که خود را بهطور عمیق دوست نداشته باشد، نمیتواند دیگری را بهطور واقعی دوست بداردیک لیوان تا خود پر از آب نباشد نمیتواند لبریز شود،یا یک انسان تا عاشق خود نباشد نمیتواند عاشق فرد دیگری باشد.)
- آیا از عزت نفس (هر چیزی که تو وجودش است برای او عزتمند است)و اعتمادبهنفس(به هر چیزیکه دارد اعتماد دارد) کافی برخوردار است تا با احساس بهتر با شما ارتباط مؤثری برقرارنماید؟ (کسانی که از اعتمادبهنفس بالایی برخوردار باشند، احساس خوبی نسبت به خود داشته و به خود عشق میورزند و بهراحتی امیدها، آرمانها، ترسها و ضعفهای خود را بیان میکنند اما افراد ضعیف، خود را پشت نقاب، پنهان میسازند و راجع به امیدها، آرزوها، ضعفها و ترسهای خود، کمتر سخن میگویند.)
- در انتخاب همسر، توجه کنید که هدفهای فعلی و آیندهی فرد مورد نظر کداماند و برای رسیدن به آنها، چه راههایی را پیشبینی میکند؟ آیا فردی کوشا و قابل اطمینان است؟ (افرادی که هدفهای مشخصی نداشته باشند، نخواهند توانست در زندگی، موفقیت بزرگی کسب کنند.)
- آیا در گفتار و رفتارش صادق است؟ (صادق و روراست بودن، ارزشهای مهمی هستند که در تداوم زندگی مشترک، نقش اساسی بازی میکنند.)
- آیا به آنچه که هست، افتخار میکند؟ از رشد فکری و عاطفی بالایی برخوردار است؟ از لحاظ جسمانی و عاطفی چهقدر به خود احترام میگذارد؟ آیا به دیگران اجازه میدهد با او بدرفتاری کنند؟ آیا شما با او احساس امنیت میکنید؟(این نکته خیلی مهم و کلیدی است البته وجود خدا را هم نمیشود منکر شد)
- در برخورد با مسائل، چهقدر مسؤولیتپذیر و انعطافپذیر است؟ برای ایجاد تفاهم با خود و دیگران چهقدر کوشش میکند؟ آیا قدرشناس است؟ راجع به استقلال یا وابستگی چگونه فکر میکند؟ شیوهی ارتباطش با افراد خانواده و دیگران چگونه است؟
- به دختران و پسران توصیه میشود اگر در خانوادهی پدرسالار و یا مادرسالاری بزرگ شدهاید، سعیکنید همسرتان نیز در شرایط مشابه شما بزرگ شده باشد تا کشمکشها و اختلافهای بسیار شدید با او نداشته باشید.
- سن ازدواج و اختلاف سن با همسر مورد نظر، در حد معقول است یا نه؟ اگر دختر و پسری در سن کم با هم ازدواج کنند، بهطور معمول در زندگی زناشویی، با دشواریهای بیشتری روبهرو خواهند شد. در مورد اختلاف سن دختر و پسر، بایستی گفت اگر اختلاف بیش از حد معقول باشد، تجربه نشان داده که مشکلات حاکم بین زوجین، بیشتر خواهد بود. در صورتی که حدود 3 - 4سال مرد از زن بزرگتر باشد، مناسبتر است.
- زن و شوهری که از نظر بهرهی هوشی و هوش هیجانی نزدیک به هم باشند، در زندگی مشترک، با گرفتاریهای کمتری روبهرو میشوند.(این هم یک نکته مهم و کلیدی میباشد) بنابراین در انتخاب همسر، بهطور حتم به نزدیک بودن ضریب هوشی و معلومات خود به فرد مورد نظر توجه کنید، اگر هر دو دارای بهرهی هوشی بالا، هر دو متوسط یا هر دو پایین باشید، خیلی راحتتر زندگی خواهید کرد.
- به افراد باایمان و معتقد به ارزشهای دینی توصیه میشود که در انتخاب همسر، فرد مذهبی را به همسری انتخاب کنند چراکه اگر یکی از زوجین، مذهبی و دیگری پایبند به تعالیم دینی نباشد، در زندگی مشترک، مسائل و مشکلهای زیادتری را تجربه خواهند نمود.
- صفات شخصی و هویتی فرد مقابل، جزو مهمترین مسائلی است که باید مورد دقت و بررسی قرار گیرد: آیا حسابگر است یا خسیس، دست و دلباز است یا ولخرج؟ اهل مطالعه و تفکر است یا از آن گریزان میباشد؟ اهل گردش و تفریح است یا منزوی و بیعلاقه و گوشهگیر میباشد؟ پرخاشگر، مضطرب، دارای سوءظن، زودرنج، کجخلق، ترسو، افسرده و... است یا برعکسِ آن میباشد؟ آیا در کارها بسیار سختگیر است و یا با مسائل بهراحتی برخورد میکند و...
به نشانهها و علامتها توجه شود، با پرسش و دقت در نشانهها میتوان تا حدودی به مسائل و مشکلها پی برد؛ در این راستا کمک گرفتن از مشاوران و روانشناسان خبره، ضروری بوده و توصیه میشود.
جالب است بدانیم:
همانطوری که از نظر شکل ظاهری، بچهها شبیه مادر و پدرشان هستند، از نظر ویژگیهای فردی و اخلاقی نیز بهطور معمول شبیه آنان میشوند: افرادی که در کودکی تنش و مشکلات فراوانی داشته و با خشونتهای عاطفی و بدنی بزرگ شده باشند، امکان دارد بهراحتی در بزرگسالی به فردی خشن، پرخاشگر و ناسازگار مبدل شوند.
خانمها و آقایان بدانند که:
بسیاری از عقیدهها و الگوهای زندگیمان را از مادر، پدر و اطرافیان خود میگیریم و وقتی خود، مادر یا پدر میشویم، آنها را بهکار میبندیم. اگر از کودکی بشنویم که ازدواج محدودیت و مانع رشد مردان و زنان است!... یا برعکس ازدواج باعث رشد و شکوفایی استعدادها میشود... رابطهی جنسی چیز کثیفی است... یا داشتن رابطهی جنسی باعث آرامش و بروز هیجانها میشود... مردان احمق هستند، زنان دیوانه... برای ایجاد رابطهی بهتر با همسر باید کاری کرد... و یا اینکه ازدواج یک امر اجباری است و باید آنرا تحمل نمود... زندگی مشترک بسیار لذتبخش و پرهیجان است یا جهنم آرزوهاست و...
برحسب اینکه افکار مثبت و منفی را که از والدین و اطرافیان خود یاد گرفته و به آنها اعتقاد پیدا کرده باشیم، عملاً آنرا در زندگی مشترک خود بهکار خواهیم بست.
نکتهی مهم: برای اینکه بدانید با کسی که ازدواج میکنید دچار اختلال شخصیتی است یا نه، قبل از عقد، یک دورهی مشاوره داشته باشید. در مشاوره، مشخص میشود دو طرف از نظر شخصیتی چه ویژگیهایی دارند، آیا از اختلال شخصیتی رنج میبرند یا نه، پس از اطلاع یافتن از سلامتیِ هم،وبررسی استراتژی زندگیتون به مقامی از هم بودن میرسید که به آن میگویند همسری، میتوانید همدیگر را به همسری انتخاب کنید. و این همسری را جشن بگیرید!زندگی یک مسیر جاری و روان است و یک راه بی پایان اگر دنیای خود را بهشت کنید شک نکنید که دنیای بعدی شما هم بهشت میشود هر چی در این دنیا بکارید در دنیای بعدی برداشت میکنید.پس به کمتر از بهشت رضایت ندهید و دنیا و آخرتتون را بهشتی کنید!
- در انتخاب همسر، بسیاری از افراد، تحت تأثیر الگوها و فرهنگ حاکم بر جامعهی خویش قراردارند و به ارزشها و معیارهای واقعی خویش، بهصورت واضح آگاهی ندارند و در بسیاری از موارد، میدانند چه نمیخواهند ولی بهطور دقیق نمیدانند چه میخواهند! درنتیجه جذب آن چیزیهایی میشوند که نمیخواهند!
- باید بدانیم که انسان کامل و بدون عیب در دنیا وجود خارجی ندارد بنابراین در انتخاب همسر، بهدنبال یک انسان کامل گشتن، کار بیهوده و عبث است.
- باید بدانیم عشق و دوست داشتن برای داشتن یک زندگی زناشویی خوب، کافی نیست. عشق، تحمل مشکلها و موانع را برای انسان آسان میسازد و انگیزهای قوی برای رفع آنها میشود ولی نمیتواند از بروز مسائل و مشکلات متعدد جلوگیری بهعمل آورد. اگر آگاهی و مهارتهای لازم جهت رفع نیازهای آشکار و پنهان خود و همسر نداشته باشید و نتوانید آن نیازها را بهصورت درست برطرف کنید، در زندگی مشترک دچار مشکلات متعدد خواهید شد و همین عشق، به نفرت تبدیل خواهد شد.
- و برای اینکه خود را در مسیر ازدواج موفق قراردهید، 10 ویژگی که میخواهید همسرتان داشته باشد را بهصورت مثبت بنویسید و آنها را از 10 تا 1 برحسب اهمیت، اولویتبندی کرده و امتیاز بدهید، بهعنوان مثال به مهمترین ویژگی موردنظر، 10 امتیاز بدهید، به ویژگی مهم بعدی 9 و به ترتیب 8، 7 و... امتیاز بدهید. 3 مورد اول که بیشترین امتیاز را به آنها دادهاید، خواستههای اصلی شما از زندگی مشترکتان را تشکیل میدهد؛ بنابراین آن 3 مورد را با خط درشت بنویسید و هر روز چندبار آنها را بخوانید، از آن موارد تصویرسازی ذهنی کنید، مراسم عقد، عروسی و فرم زندگی که میخواهید داشته باشید را با تمام جزئیات، بهتکرار در ذهنتان ترسیم کنید تا ذهنتان بپذیرد که بهطور واقعی میخواهید همسری با آن مشخصات داشته باشید.
طبق قانون جذب، اگر ذهنتان برحسب تکرار، موردی را پذیرفت و باورش شد، به شما کمک میکند تا همسری با ویژگیهایی که میخواهید، بیابید.
به هر چه بیندیشید وسعتش میدهید!
پس به آنچه دلخواه شماست بیندیشید!
این جمله برای من یک اصل مهم زندگیه و عمل به آن تاثیر بسزایی در زندگیم دارد به شما هم توصیه میکنم که به چیزی که برای شما آرامش و لذت را همراه دارد بیندیشید تا آنرا بدست آورید و شک نکن که بدست می آورید.شاد موفق و پیروز باشید!
گردآورنده:حمیدرضا خوشنویس به اقتباس از نظردکتر میرعمادالدین فریور
|
از کجا آمده ام آمدنم بهره چه بود گفتم: چه کسى مرا آفرٻده؟ گفت:الله خالق كل شىء زمر/٦٢؛ خداوند آفرٻدگارهمه چٻزاست. گفتم:ازچه آفرٻده شدم؟ گفت: ولقد خاقنا الانسان من سلالﺓ من طﯾن مومنون/١٢؛ وما انسان را ازعصاره ای ار گل آفرﯾدﯾم. گفتم:برای چه خلق شدم؟ گفت: وما خلقت الجن والانس الا ليعبدون ذاریات/۵۶ ؛ من جن انس را نیافریدم جزبرای اینکه عبادتم کنند. گفتم:چقدراوراعبادت کنم؟ گفت: واعبد ربک حتی ياتيك اليقين حجر/۹۹؛ و پروردگارت را عبادت کن تا یقین {=مرگ} تو فرا رسد. گفتم:چرا دردنيا قرارگرفتم؟ گفت:ليبلوكم ايكم أحسن عملا و هو العزيز الغفور ملک/٢؛ تا شما را بیازماید که کدام یک از شما بهتر عمل میکنید. گفتم:چگونه امتحان خواهم شد؟ گفت:ولنبلونکم بشیء من الخوف والجوع و نقص من الاموال والانفس والثمرات بقره/١٥٥؛ قطعاهمه شما را با چیزی از ترس،گرسنگی،وکاهش در مال ها وجان ها ومیوه ها،آزمایش میکنیم. گفتم:بعد ازعالم دنيا چه عالمي است؟ گفت:ومن ورائهم برزخ الی يوم يبعثون مومنون/١٠٠؛ وپشت سرآنان برزخی است تا روزی که برانگیخته شوند. گفتم:آيا پاياني جز مرگ نيست؟ گفت:کل من عليها فان ويبقي وجه ربك ذوالجلال والاکرام الرحمن/٢۶،٢۷ همه کسانی که روی آن {=زمین} هستند فانی میشوند،و تنها ذات ذوالجلال و گرامی پروردگارت باقی میماند. گفتم:پس همه خواهند مرد؟ گفت:کل نفس ذاﺋﻗﺔ الموت عنکبوت/٥۷؛ هر انسانی مرگ را می چشد. گفتم:زمان مرگ من کی خواهد بود؟ گفت:وما تدری نفس ماذا تکسب غدا لقمان/۳٤؛ هیچکس نمیداند فردا چه به دست میاید. گفتم:در چه مکانی خواهد بود؟ گفت:وما تدری نفس بای أرض تموت لقمان/۳٤؛ وهیچکس نمیداند در چه سرزمینی میمیرد. گفتم:آيا ميشوى از مرگ فرار كرد؟ گفت:لن ينفعكم الفرار احراب/١۶؛ اگر از مرگ یا کشته شدن فرار کنید،سودی به حال شما نخواهد داشت. گفتم:چه کسی جان ها را ميگيرى؟ گفت:الله يتوفي الانفس حين موتها زمر/٤٢؛ خداوند ارواح را به هنگام مرگ قبض میکند. گفتم:آيا خويا خودش جان ها را ميگيرد؟ گفت:يتوفاكم مبك الموت الذي وكل بكم سجده/١١؛ فرشته مرگ که بر شما وارد شده{روح}شما را میگیرد. گفتم:سخن فرشته ها هنگام گرفتن جان ستم کاران چيست؟ گفت:قالو أينما كنتم تدعون من دون الله اعراف/۳۷؛ از آنها میپرسند: کجایند معبودهایی که غیر ار خدا میخواندید.؟! گفتم:آنها چه جوابی می دهند؟ گفت:قالو ضلوا عنا وشهىوا علي أنفسهم أنهم كانو كافريناعراف/۳۷؛ میگویند:آنها همه گم شدند و از ما دور گشتند،وبر ضد خود خود گواهی میدهند که کافر بودند. گفتم:فرشتگان به آنها چه ميگويند؟ گفت:أخرجوا أنفسکم اليم تجزون عذاب الهون بما کنتم تقولون علی الله غير الحق و کنتم عن آياته تستکبرون انعام/۹۳؛ جان خود را خارج سازید!امروز در برابر دروغ هایی که به خدا بستید و نسبت به آیات او تکبر ورزیدید ،مجازات خوار کننده ای خواهید دید. گفتم:تقاضای گناهکاران هنگام مرگ چیست؟ گفت:قال رب ارجعونی لعلی أعمل صالحا فيما ترکت مومنون/۹۹؛ میگویند:پروردگار من!مرا باز گردانید! شاید در آنچه ترک کردم عنل صالحی انجام دهم. گفتم:به آنها چه جوابی داده ميشود؟ گفت:اولم نعمرکم ما يتذکر فيه من تذکر وجاءکمتانذيرفذوقوا فما للظالمين من نصير فاطر/۳۷؛ آیا شما را به اندازه ای که هر کس اهل تذکر است درآن متذکر میشود عمر ندادیم،وانذارکننده ی الهی به سراغ شما نیامد؟!اکنون بچشید که برای ظالمان هیچ یاوری نیست. گفتم:فرستگان چگونه جان مومنان را ميگيرند؟ گفت:تتوفاهم الملائکﺔ طييبين نحل/۳٢ ؛ فرشتگان مرگ روحشان را میگیرند در حالی که پاک و پاکیزه اند. گفتم:سخن فرشتگان با ﻤؤمنان چيست؟ گفت:يقولون سلام عليکم ادخلوا اﻟﺠﻧﺔ بما کنتم تعملون نحل/۳٢ ؛ به آنها میگویند:سلام بر شما!وارد بهشت شوید به خاطر اعمالی که انجام می دادید. گفتم:آدم های بدبخت مثلا فرعون چه وضعيتی دارند؟ گفت:النار يعرضون عليها غدوا وعشيا غافر/۴۶ ؛ عذاب آنها آتش است که هر صبح و شام بر آن عرضه میشوند. گفتم:انسان ها چگونه به عالم قيامت منتقل می شوند؟ گفت:يخرجون من الاجداث کانهم جراد منتشر قمر/۷ ؛ هم چون ملخ های پراکنده از قبرها خارج میشوند. گفتم:کافران چه ميگويند؟ گفت:يقول الکافرون هاذا يوم عسر قمر/۸ ؛ کافران می گویند:امروز روز سخت ودشواری است. گفتم:مومنان چه ميگويند؟ گفت:هاذا ما وعد الرحمن وصدق المرسلون یس/۵٢ ؛ آری این همان است که خداوند رحمان وعده داده،وفرستادگان او راست گفتند.! گفتم:چگونه بدنی که از بين رفته واستخوان هايش پوسيده شده دوباره به شکل اول در مي آيد؟ گفت:ﺄن الله الذی خلق السماوات ولارض قادر علی ﺄن يخلق مثلهم اسراﺀ/۹۹ ؛ خدایی که آسمان و زمین را آفریده،قادر است مثل آنها را بیافریند. گفتم:يعني مثل اولش مي شود؟ گفت:بلی قادرين علی ﺄن نسوي بنانه قیامت/۴ ؛ آری قادریم که حتی خطوط سر انگشتان او را موزون و مرتب کنیم.! گفتم:پس صحرای محشر خيلي سر صداست؟ گفت:و خشعت الاصوات للرحم فلا تسمع الا همسا طه/ ۱۰۸ ؛ و همه صداها در برابر عظمت خداوند رحمان،خاضع می شود ؛و جز صدای آهسته چیزی نمی شنوی. |
قسمت دوّم : قمار عاشقانه
آن یکی آمد درِ یاری بزد
گفت یارش : کیستی ای معتمد ؟
گفت : من ! گفتش برو هنگام نیست
بر چنین خوانی ، مقام خام نیست
خام را جز آتش هجر و فراق
کی پزد ؟ ! کی وارهاند از نفاق ؟ !
برای گرسنگان ، عشق ، سفره ای رنگین است . برای دل خستگان ، درختی پر بار با سایه های
خنک و برای تشنگان ، رودخانه ای خروشان. اما اگر چه خداوند ندا در داده و همه را به این ضیافت عام
فراخوانده ، آیا جای شگفتی نیست که بسیاری از ما سالیان سال است که گرسنه و تشنه به دنبال عشق
می گردیم تا سیرابمان کند ؟ ! آیا جای تعجب نیست که اغلب اوقات علی رقم دویدن های بسیار
بعضی ها همواره دست خالی مانده اند ؟ ! آیا هرگز دلیل این بی نصیبی ها را از خود پرسیده ایم ؟ !
هر روز پنج نوبت از مناره های مساجد این دعوت را می شنویم که : " حیّ علی الفلاح "
" بشتابید به سوی رستگاری " باید به گونه ای همین حالا صدایش کنیم که همین الان پاسخ مان
را بدهد . رستگاری چیزی نیست که فردا به سراغمان بیاید !
آیا آن تشنه ای که هم اکنون جرعه ای آب می نوشد فردا سیراب می شود ؟ ! این سؤالی است که
حضرت مولانا در این داستان مطرح کرده و ما را با آ ن مواجه می سازد . او می گوید : اگر بتوانی
بنوشی سیراب شدن نیز حتمی است ! یعنی سعادتمندی و غرق شدن در دریای بی پایان عشق موکول
به زمان نیست ! زمان از تعلّل شما شکل می گیرد ! جامی از شراب عشق هم اکنون در کنار لب های
شما ست . می توانید به یک لحظه آن را سر بکشید ! اما شگفتا که این لحظه کوتاه گاهی هفتاد سال به
طول می انجامد ! مولانا می گوید این فاصله درست به اندازه نفس انسان هاست . هر اندازه این
نفس بزرگ تر باشد ، این فاصله نیز بیشتر و بیشتر خواهد شد . او می گوید : به هر لحظه و در
هر قلبی صدای خروشان رودخانه عشق به گوش می رسد . نیازی نیست که به خاطر آن سال های
سال وقت صرف کرده ، یا به جایی بروی ! تنها کاری که باید انجام دهی چیزی جز خم شدن نیست !
می گوید : رودخانه در کنار شماست ، در زیر پاهایتان ! حتّی شما در وسط آن ایستاده اید ! با این وجود
تشنه مانده اید ! چرا که نمی توانید خم شوید ! این توانایی را از دست داده اید ! نفس تان این اجازه
را نمی دهد !
خم شدن یک نشانه است . تمثیلی از رها شدن از خود . جایگاه منیّت و غرور ، در سر است . این سر باید
که در برابر معبود خم شود وگرنه اتّحاد با او ممکن نخواهد بود . رکوع و سجود در نماز های پنج گانه
هم معنای غیر از این ندارند : " یعنی سرت را می دهی و آن گاه با او به وحدت می رسی "
تا زمانی که " تویی " وجودداشته باشد غنچه عشق شکفته نخواهد شد . معطوف کردن نگاه به سمت
خداوند یا به سمت معشوق ، کافی نیست . این ها همگی سر آغاز و مقدّمه اند . کار واقعی
هنوز شروع نشده ! عشق دریاست و معشوق در عمیق ترین نقطه اش انتظارت را می کشد !
می توانی تمام عمرت را همان جا و در زیر سایبانی امن به تماشا بنشینی ! امّا با این کار چیزی
عایدت نمی شود . برای رسیدن به وصال چاره ای جز ترک ساحل نیست ! باید دل به دریا بسپاری .
باید تمامی تکّیه گاهت را از دست بدهی ! نمی توانی مدّعی دوستی با خداوند باشی در حالی که به چیزی
و کسی غیر از او تکّیه بکنی ! باید از هرچه غیر اوست بگذری و این را نه در حرف بلکه در
عمل هم اثبات کنی !
با رفتن به سمت دریا اندک اندک خداوند زیر پاهایت را خالی می کند . زمین را از تو می گیرد .
با دست هایت هم نمی توانی کاری بکنی ! در میان آب و دور از ساحل چیزی برای آ ویزان شدن
و چسبیدن به آ ن وجود ندارد ! آن گاه شروع به دست و پا زدن می کنی ، امّا به هر لحظه ،
دریا عمیق تر و موج ها عظیم تر می شوند . همانند پری که به دست باد افتاده ، به این سو و آن سو
پرتابت می کند ! حالا دیگر کاملاً خسته شده ای . دیگر توان دست و پا زدن را هم
از دست داده ای . این نقطه همان حالتی است که حضرت حافظ و حضرت مولانا از آن
به قمار عاشقانه تعبیر می کنند : در این قمار ، جایی برای موجودی بانکی نیست ! نمی توانی از
دارایی مادّیت مایه بگذاری . در این قمار چیزی کمتر از جان و چیزی کمتر از سر پذیرفته نیست :
" اهل نظر دو عالم در یک نظر ببازند
عشق است و داو اول بر نقد جان توان زد "
( حافظ )
" داو " آلت قمار است و " داو طلب " به کسی اطلاق می شود که جسورانه و به امید بردن ،
پای به میدان می گذارد . امّا در قمار عاشقانه بردنی در کار نیست ! هر چه بیشتر ببازی
نصیب بیشتری هم خواهی برد :
" دین و دل به یک دیدن باختیم و خرسندیم
در قمار عشق ای دل ، کی بود پشیمانی ؟ !
( حافظ )
و یا به تعبیر مولانا :
" خنک آن قمار بازی که بباخت هر چه بودش
بنماند هیچ الّا ، هوس قمار دیگر "
می فرماید :
باید از همه چیز ت بگذری . با محو کامل توست که خداوند آشکارتر و آشکارتر می شود
. تنها یک راه برای رسیدن به خداوند وجود دارد و آن نیست شدن خودتان است !
تا آن زمانی که سعی در حفظ هویّت خود بکنید ، هر تلاشی بی فایده خواهد بود ، همانند تلاش
قهرمان داستان مولانا :
" آن یکی آمد در یاری بزد
گفت یارش : کیستی ای معتمد؟
گفت : من ! گفتش برو هنگام نیست
بر چنین خوانی مقام خام نیست
خام را جز آتش هجر و فراق
کی پزد ؟ ! کی وارهاند از نفاق ؟ ! "
دو گانگی ، منیّت و ادّعای حیات داشتن در مقابل معشوق ، تنها سدّ راه و مانع راستین است .
این چیزی است که فاصله و زمان را شکل می دهد . زمان ، وقتی نیاز است که بین تو و او فاصله ای
وجود داشته باشد . امّا او از رگ گردن به تو نزدیک تر است .
عارفی را پرسیدند : تا خداوند چقدر راه است ؟ گفت به اندازه یک قدم . امّا همان یک قدم
را هم نیازی به برداشتن نیست ! آن را بر سر خود بگذار !
امّا ادامه داستان :
" رفت آن مسکین و سالی در سفر
در فراق دوست ، سوزید از شرر
پخته گشت آن سوخته ، پس باز گشت
باز گرد خانه انباز گشت
حلقه بر در زد به صد ترس و ادب
تا که نجهد بی ادب لفظی ز لب
بانگ زد یارش : که بر در کیست آن ؟ !
گفت : بر در هم تویی ! ای دلستان
گفت : اکنون چون " منی " ، ای " من " در آ
نیست گنجایش دو من را در سرا "
ادعونی استجب لکم .
بخوانید مرا تا اجابت کنم شما را .
قسمت سوّم :داستان جزیره سبز و گاو خوش دهان !
" یک جزیره سبز هست اندر جهان اندر او گاوی ست تنها خوش دهان !
جمله صحرا را چرد او تا به شب تا شود زفت و عظیم و منتجب 1
شب ز اندیشه که فردا چه خورم گردد او چون تار مو لاغر ز غم !
چون بر آید صبح ، گردد سبز ، دشت تا میان رشته ، قصیل 2 سبز و کشت
اندر افتد گاو با جوع البقر تا به شب آن را چرد او سر به سر
باز زفت و فربه و لمتر شود آن تنش از پیه و قوّت پر شود
باز شب اندر تب افتد از خزع تا شود لاغر ز خوف منتجع
که چه خواهم خورد فردا وقت خور ؟ سال ها این است کار آن بقر
هیچ نندیشد که چندین سال من می خورم زین سبزه زار و این چمن
هیچ روزی کم نیامد روزی ام چیست این ترس و غم و دل سوزی ام ؟
باز چون شب می شود ، آن گاو زفت می شود لاغر که آوه ، رزق رفت !
نفس ، آن گاو است و آن دشت این جهان کاو همی لاغر شود از خوف نان "
این داستان نیز همانند تمامی داستان های حضرت مولانا صورتی ساده دارد که به طور خلاصه
می خواهد بگوید :
1- ثروت و نعمت به هر شکلی که شما تصوّرش را بکنید ، به حدی بیش از نیاز ما آماده است
2- و چیزی از آن کم نخواهد شد !
3- خداوند فیّاض است ، اما به هر کس آن چه را که شایسته اوست عطا می کند ، که این عطا
4- به قول عارف بزرگ ، ملا صدرا ، درست به اندازه رؤیا های فرد بوده و متناسب با
5- ایمان و عمل اوست .
6- ما تنها برای خوردن و خوابیدن به دنیا نیامده ایم ! در هیچ شرایطی نباید رابطه خود را با
7- عالم بالا قطع کنیم یا به قول علّامه بزرگ ، حسن زاده آملی :
آدمی آن است که با عالم قدس انس دارد و گرنه چون بهایم به چرا آمده است !
4 - توکّل راز انسانهای پیروزمند بوده و عاملی است که از طریق آن انرژی و آرامش عظیم
کائنات به سمت شخص متوکّل جاری می شود و او را تا رسیدن به اهداف یاری می رساند .
اما تقدیر گرایی ، بهانه انسانهای شکست خورده و عامل بی تحرّکی آن هاست .
گفتیم ساده گویی ، خصیصه حضرت مولانا و تمام کسانی است که حقیقت را عمیقا
لمس کرده اند ، این نکته را همواره به خاطر بسپاریم :
کسانی که واقعا می دانند ، ساده صحبت می کنند ! اما پیچیده گویی صفت کسانی است که
می خواهند نادانی و جهالت خود را در پشت الفاظ و تعابیر خود پنهان کنند !
زمانی که در مورد چیزی یا در مورد مسأ له ای زیاد صحبت می شود ، یک چیز حتمی و
کاملا بدیهی است و آن اینکه گوینده می خواهد و می کوشد تا چیزی را پنهان کند !
بارها و بارها با جریان عظیمی از کلمات ، دور می زند و دور می زند ، حاشیه های فراوانی
را ایجاد می کند تا سرپوشی بر نادانی خود بگذارد !
او از اظهار حقیقت عاجز است و در عین حال هم نمی خواهد تا مخاطب از این وضعیت
آگاه شود !
اما هنگامی که موضوعی کاملا درک شود ، کلمات متناسب آن نیز در کوتاه ترین شکل
ممکن به خودی خود و بی هیچ کوششی در زبان جاری می شوند . به همین دلیل است که
گاهی یک بیت حضرت مولانا یا حافظ در چندین کتاب ، تفسیر شده و شگفت آنکه
حق کلام باز هم نا گفته باقی می ماند !!
داستان گاو و جزیره سبز هم از آن دست نکته های کوتاهی است که وسعتی به اندازه کلّ زندگی را در بر می گیرد . در این قصّه مولانا می گوید : درد انسان از گرسنگ نیست !
بی پولی هم نمی تواند او را از پای در آورد !
حتّی آوارگی و بی خانمانی هم همین طور !
یعنی آن چه باعث رنج انسان می شود ، نداشته های مادّی اش نیستتند !
تشویش ها و نگرانی های هر روزه اش ربطی به مسائل مادّی ندارد !
اگر چه انسان چنین گمانی دارد ، اما تمامی این تشویش ها را باید در چیزی دیگر و
خلائی یزرگ تر جستجو کرد !
حضرت مولانا ، نام این خلاء را فراموشی می گذارد ! یعنی از یاد بردن چیزی که پیش
از این مایه آرامش ما بوده ، اما هم اکنون آن را از یاد برده ایم .
در واقع در قالب حکایت گاو و شک و تردید های هر روزه اش می خواهد بپرسد :
آیا زمانی که کودک بوده ایم خداوند عهده دار زندگی مان نبود ؟! آیا ما را در
سختی ها ، بیماری ها و بلاها حمایت نمی کرد ؟! پس چرا حالا دچار نگرانی شده ایم ؟!
چرا گمان می بریم که دیگر از او کاری ساخته نیست و باید دست به دامان
این و آن شویم ؟! در زمان کودکی ، ما ندانسته به او توکّل کرده بودیم و نتیجه اش را
هم می دیدیم . یعنی در عین ضعف و ناتوانی با وجودی که نه قدرتی داشتیم و نه ثروتی ،
اما با این وجود ، همانند یک امپراتور زندگی می کردیم ! آن هم امپراتوری واقعی !
نه پوشالی ! چرا که حقیقتا همه چیز و همه کس از ابر و باد و مه خورشید گرفته تا
کلّ فلک ، تحت فرمان ما بودند ! جای هیچ نگرانی ای هم نبود ! اسباب راحتی به
وفور مهیّا بودند ، حتی پشه هایی که یکی از آنها به فرمان خداوند ، ابهت نمرود را
با تمام جاه و جلالش به تمسخر گرفت و نابودش ساخت ، فرمان داشتند که به ما
آسیبی نرسانند !!
آن زمینی که قارون را با تمام ثروتش در خود فرو بلعید هم همینطور ! یعنی فرمان داشت
تا گهواره آرام ما باشد ! هم چنین باد و باران قوم نوح ( ع ) عاد ، ثمود و ...
چرا که در زمان کودکی ما ندانسته به خداوند توکّل کرده بودیم و از سر همین توکّل
از شکوهی سلیمان وار نیز برخوردار بودیم . چیزی که هم اکنون بسیاری از
ما فراموش کرده ایم ! ما هم اینک بزرگ شده ایم اما فراموش کرده ایم که آن پشه ها
هنوز هم گوش به فرمان خداوند هستند !! از یاد برده ایم که زمین می تواند باز هم به
فرمان خداوند دهان باز کند ! این فراموشی ، بعضی از ما را به سمت عصیانگری و
گناه کشانیده ! اگر بار دیگر بتوانیم به آن عوالم پاک کودکانه خود باز گردیم ،
خداوند نیز بار دیگر آن امپراتوری را به ما اهدا خواهد کرد . او هرگز آن را از
ما پس نگرفته ! بلکه این ما هستیم که قدرتی به نام خداوند را فراموش کرده ایم !
توکّل یعنی همین ، یعنی تکیه کردن به او و وعده هایش ! زمانی که کودکان حتی
برای لحظه ای هم که شده مادر خود را گم می کنند ، ترس و وحشت تمام
وجود شان
را فرا می گیرد . دنیای شان تیره و تار می شود . هر چه به عنوان جایگزین
به آنها بدهیم ( اگر چه تمامی اسباب بازی های دنیا هم باشد ) آرام شان نمی کند !
در آن لحظه ، تنها بوی مادر و آغوش گرم او ست که کارگر می افتد . حتی حاضرند
که از تمامی بازیچه های خود چشم پوشی کنند ، به شرط آن که مادر خود را بیابند !
چرا که کودکان با خود و نیاز های شان صادقانه برخورد می کنند !
نه از این بابت که معنای دارایی های زمینی را ندانند ...
مساله دانستن یا ندانستن نیست ! مساله تنها صداقت است ، ایمان فطری که
به تازگی از پیشگاه خداوند ، با خود به زمین آورده اند ! عطر خداوند تنها
چیزی است که آن ها به یاد دارند ! مدت زمان زیادی از تولدشان نگذشته ،
بنابراین هنوز فراموشش نکرده اند ! و همین عطر است که اینک پس از
جدایی از خداوند در دامان مادر خود می یابند ! یک بار درست در هنگام تولد
طعم تلخ این جدایی را چشیده اند ، هرگز نمی خواهند که برای بار دوم
این تجربه سخت را تکرار کنند !
مادر جایگزینی برای خداوند نیست ، اما کودکان نشانه های گم شده خود را
تنها در دامان مادر می یابند . این چیزی است که خداوند مقدّر کرده و
آشکارا فرموده اند که :
اگر رضایت مرا می خواهید ، رضایت مادر را بجوید !
یعنی هیچ نشانه ای را نزدیک تر از او به من نخواهید یافت !
این چیزی است که کودکان فطرتا از آن با خبر هستند و با مادر بودن ،
برای شان حکم بهشت را دارد . اگرچه گرسنه باشند ! اگر چه لباسی برای
پوشیدن نداشته باشند ! اما بدون او تمام هستی با تمام دارایی هایش
یعنی جهنم ! یعنی تشویش ! یعنی اضطراب ! یعنی نا امنی ! و حالا
پس از بزرگ شدن هم اگر چنان چه واقع بینانه نگاه کنیم زندگی بدون
خداوند درست همین معنی را می دهد !
و اما نکته دوم :
بسیاری از ما تعبیر درستی از واژه توکّل نداریم و آن را با تسلیم شدن به
سرنوشت و تقدیر گرایی اشتباه می گیریم ! حتی زمانی که در متون مذهبی
و یا از زبان عارفان با کلمه ای به نام سرنوشت مواجه می شویم ،
آگاه باشیم که این کلمه به معنایی کاملا متفاوت با آن چیزی که ما در ذهن
خود داریم به کار گرفته می شود !
در زبان ما سرنوشت یعنی :
خو کردن بیچارگان به بد بختی !!
یعنی سوختن و ساختن ! چرا که خداوند این گونه مقدّر کرده ! در حالی که
خداوند در حالی که شب را آفریده روز را نیز خلق کرده . شادی و رنج را نیز
همین طور ! تضمین کرده که این راه به شادی ختم می شود و
این راه به رنج ! انبار باروت خود را نمناک نکنیم ! روزگار با افراد بی حال
سر سازگاری ندارد ! قدرتمندانه بر خیزیم و شادمانه و شاکر قدم در
راه بگذاریم . باید چنان برخیزیم که هر گاممان آتشی سوزان از طلب را به
هر لحظه در وجودمان شعله ور سازد . توکّل یعنی همین . سرنوشت ،
یک محصول و یک نتیجه است . تنها آنچه که مسلم است در دیوان خداوند
این نتیجه از همان ابتدا بارز و آشکار است و این معنای آن جبری است که
عرفا منظور داشته اند ، یعنی تو هر راهی را آغاز کرده یا به پایان رسانی
نزد پروردگار انتهای مسیر ت واضح و روشن می باشد چون اوست که
از مسیر تو از ازل تا ابد با خبر است .
حکایت پادشاه و کنیزک
بود شاهی در زمانی پیش از این ملک دنیا بودش وهم ملک دین
اتفاقا شاه روزی شد سوار با خواص خویش از بهر شکار
یک کنیزک دید شه بر شاهراه شد غلام آن کنیزک پادشاه !
مرغ جتنش در قفس چون می تپید داد ملک و آن کنیزک را خرید
چون خرید او را و برخوردار شد آن کنیزک از قضا بیمار شد
پادشاه که تحمل رنجوری محبوبش را نداشت ، تمامی پژشکان دربار را احضار کرده و فرمان می دهد که به هر قیمتی شده باید او را درمان کنید ، اما برخلاف انتظار
هر چه کردند از علاج و از دوا گشت رنج افزون و حاجت ناروا !
یعنی نه تنها بهبودی ای حاصل نشد بلکه لحظه به لحظه و روز به روز اوضاع بیمار وخیم تر و وخیم تر شد !
شه چو عجز آن حکیمان را بدید پا برهنه جانب مسجد دوید
رفت در مسجد سوی محراب شد سجدهگاه از اشک شه پر آب شد
چون به خویش آمد ز غرقاب فنا خوش زبان بگشاد در مدح و دعا
کای کمینه بخششت ملک جهان من چه گویم چون تو میدانی نهان
ای همیشه حاجت ما را پناه بار دیگر ما غلط کردیم راه
لیک گفتی گرچه میدانم سرت زود هم پیدا کنش بر ظاهرت
چون برآورد از میان جان خروش اندر آمد بحر بخشایش به جوش
درمیان گریه خوابش در ربود دید در خواب او که پیری رو نمود
در اثنای خواب ، هاتف غیبی بر شاه تجلی می کند که حامل پیغامی بزرگ برای اوست :
گفت: ای شه ، مژده حاجاتت رواست گر غریبی آیدت فردا ، ز ماست
صبح فردا در گذرگاه خانه ات کسی را خواهی دید که تا به حال همانند او را ندیده ای ، او با تمام کسانی که پیش از این دیده ای فرق می کند ! جذبه ای دارد که تنها عاشقان حسش می کنند !
نه این که پیش از این نبوده باشد ! نه اینکه به یکباره ظهور کرده باشد ! بلکه در مسیر زندگی چنین کسانی همواره از برابر چشمان تو عبور کرده اند ! زمین هرگز از وجو دآنها خالی نبوده ، اما تو قادر به دیدن شان نبوده ای ! چون عاشق نبوده ای ! هم اکنون عشق ، چنان ظرافتی به چشمان تو بخشیده که برای اولین بار قادر به دیدن شان خواهی شد ! پیش از این بر چشم ها ، گوشها و قلبت قفل بوده و تنها ادعای دیدن ، شنیدن وحس کردن داشته ای !
اسرار زندگی بر تو پوشیده بوده و اولیا خداوند از چشمان تو پنهان مانده بودند ، تنها به این دلیل که به مقام محرمیت نرسیده بودی ! اما هم اینک عاشقی ، و کلید اسرار بردستان توست.
چون رسید آن وعدهگاه و روز شد آفتاب از شرق ، اخترسوز شد
بود اندر روزنه شه ، منتظر تا ببیند آنچه بنمودند سر
دید شخصی ، فاضلی ، پر مایهای آفتابی درمیان سایهای
ناگهان چشمانش به کسی افتاد که همانند آفتابی درخسان ، لابه لای مردمانی ظلمت زده ، شانه به شانه حرکت می کرد ، اما شگفتا که آنها قادر به دیدنش نبودند وعلی رغم نزدیک بودنش احساسش نمی کردند !
شه به جای حاجبان در پیش رفت پیش آن مهمان غیب خویش رفت
دیگر جای تعلل نبود ، برای مشایعت از چنین شخصی با چنین مقام و منزلتی باید خودش برای استقبال پا پیش می گذاشت :
دست بگشاد و کنارانش گرفت هم چو عشق اندر دل و جانش گرفت
دست و پیشانیش بوسیدن گرفت وز مقام و راه پرسیدن گرفت
پرس پرسان میکشیدش تا بصدر گفت گنجی یافتم آخر بصبر
گفت ای نور حق و دفع حرج معنیالصبر مفتاح الفرج
ای لقای تو جواب هر سوال مشکل از تو حل شود بیقیل و قال
ترجمانی هرچه ما را در دلست دستگیری هر که پایش در گلست
مرحبا یا مجتبی یا مرتضی ان تغب جاء القضا ضاق الفضا
انت مولیالقوم من لا یشتهی قد ردی کلا لن لم ینته
چون گذشت آن مجلس و خوان کرم دست او بگرفت و برد اندر حرم
قصهی رنجور و رنجوری بخواند بعد از آن در پیش رنجورش نشاند
داستان خود و بیماری معشوقش را به او گفت و عجز تمامی طبیبان را گوشزد کرد . آن طبیب روحانی هم پس از معاینه بیمار رو به شاه کرد و گفت :
گفت: هر دارو که ایشان کردهاند آن عمارت نیست! ویران کردهاند!
اما چیزی از بیماری کنیزک بازگو نکرد ، در عوض از پادشاه خواست که به همراه تمامی خدمتکارانش او را با بیمار تنها بگذارند تا به مداوایش بپردازد .
خانه خالی ماند و یک دیار نه جز طبیب و جز همان بیمار نه
نرم نرمک گفت: شهر تو کجاست؟ که علاج اهل هر شهری جداست!
واندر آن شهر از قرابت کیستت؟ خویشی و پیوستگی با چیستت؟
دست بر نبضش نهاد و یک بیک باز میپرسید از جور فلک
بر طبیب آسمانی آشکار شده بود که کنیزک ، قبل از ملاقات با شاه عاشق کسی بوده است و بیماری ای که هم اینک مبتلای آن شده ، حاصل از غلبه سودا ! بر صفرا نیست ! به همین خاطر شیوه شگفت انگیزی را برای معالجه بیمار در پیش گرفته بود . باید درمی یافت که او عاشق چه کسی است و آن شخص در کجا زندگی می کند !
بنابراین دستش را بر نبض کنیزک گذاشته بود و از آشنایان ، بستگان و هم چنین از شهرهایی که در آن زندگی کرده می پرسید. چشمش به صورت کنیزک بود که کجا سرخ می شود ! و انگشتش بر رگش که از نام چه کسی می جهد !! چنین شیوه درمانی را همه ما نیز به دفعات تجربه کرده ایم ! آیا به خاطر ندارید زمانی را که خاری برپا یا دست تان خلیده باشد ؟! مگر در آن موقع چه می کنید ؟ آیا غیر از این است که با سر سوزنی آن ناحیه را می کاوید تا از سوزش متوجه خاری ریز و پنهان گردید ؟ یعنی دیده نمی شود اما از سوزشش می توان فهمید که چیست و در کجاست . این طبیب هم به گونه ای همان کار را می کرد .
چون کسی را خار در پایش جهد پای خود را بر سر زانو نهد
وز سر سوزن همی جوید سرش ور نیابد میکند با لب ترش
خار در پا شد چنین دشواریاب خار در دل چون بود وا ده جواب
شهر شهر و خانه خانه قصه کرد نه رگش جنبید و نه رخ گشت زرد
نبض او بر حال خود بد بیگزند تا بپرسید از سمرقند چو قند
نبض جست و، روی، سرخ و زرد شد تا سمرقندی زرگر فاش شد!
زمانی که نام سمرقند به میان آمد ، حال بیمار کاملا دگرگون شد و طبیب دریافت که او شیفته و دلباخته زرگری در آن شهر است .
حالا تنها کاری که باید می کرد ، گرفتن آدرس دقیق آن شخص بود!
چون ز رنجور آن حکیم این راز یافت اصل آن درد و بلا را باز یافت
گفت کوی او کدامست در گذر ؟! او سر پل گفت و کوی غاتفر
حکیم بلافاصله به سراغ پادشاه می رود و او را مجاب می کند که برای درمان کنیزک باید با وعده های فراوان ، آن زرگر را به دربار احضار کرده و علی زغم میل باطنی خود مقدمات عروسی آن دو را فراهم نماید !
پادشاه هم که سلامتی محبوبش از هر چیزی برایش مهم تر بود می پذیرد و به این کار بزرگ تن می دهد !
شه بدو بخشید آن مه روی را جفت کرد آن هر دو صحبت جوی را
مدت شش ماه میراندند کام تا به صحت آمد آن دختر تمام
اجازه بدهید در همین جای داستان ، گریزی به زندگی انسان بر روی زمین بزنیم . چرا که این حکایت تشابه عجیبی با دلباختگی خداوند به انسان از یک طرف و شیفتگی انسان به زمین از طرف دیگر دارد !
خداوند ، زمانی که حضرت آدم را خلق کرد ، شیفته او بود ، بسار دوستش می داشت تا به حدی که در جوار خودش مسکنی از بهشت را برایش مهیا کرده و به فرشتگان مقرب خود نیز فرمود تا بر او سجده کنند !! همان گونه که به پروردگار خود سجده می کنند !! اما این مقام و منزلت برای حضرت آدم دور از حد تصور بود و نمی توانست درکش کند . چرا که حضرت آدم پیش از آنکه روحی آسمانی و الهی در او دمیده شده و در قالبش قرار بگیرد ، جسمش از خاک بود به همین خاطر کشش و جاذبه ای به سمت زمین در خودش احساس می کرد . او از زمین فاصله داشت و از آن دور بود ، بنابراین تنها می توانست رویای زمینی را در سر داشته باشد . در آن زمان که در بهشت به سر می برد غیر ممکن و بی معنی بود که رویای آسمان و خواب رسیدن به ملکوت خداوند را ببیند چرا که دقیقا در کنارش قرار گرفته بود . معنای مهجوری از خداوند را نمی توانست بفهمد ! چون هجرانی صورت نگرفته بود ، مگر از زمین !!
ابلیس هم این نکته و این نقطه ضعف را به خوبی می دانست و اتفاقا از همان نقطه وارد شد ! او می دانست تا زمانی که رویا و آرزویی نباشد وسوسه هم بی معنی خواهد بود ! آخر چگونه می توان کسی را فریب داد و وسوسه اش کرد در حالی که او هیچ آرزویی در سر نداشته باشد ؟! به همین دلیل است که عرفا می گویند : آرزو ، ریشه تمامی رنج هاست .
حضرت عادم علی رغم در بهشت بودنش رنجور بود چون از زمین دور بود ، درست همان گونه که این کنیزک داستان علی رغم در کنار پادشاه بودنش رنج می کشید ، چون از زرگر دور افتاده بود ! او به همه چیز رسیده بود اما خودش نمی دانست ! و نمی توانست درکش کند ! چرا که پیش از ملاقات با پادشاه ، دلش در گرو شخص دیگری بوده است . پادشاه هم که از سر مهر ومحبت نمی توانست رنج او را تحمل کند بنابراین او را به آرزویش رساند !
درست همان گونه که خداوند حضرت آدم را با فرستادنش به زمین در مسیر رویاهایش قرار داد ! او ظاهرا به آرزویش رسید اما پس از مدت کوتاهی فهمید که اینجا ، آن جایی نیست که باید باشد ! درک کرد که از سر نادانی گوهر گرانبهایی را از دست داده است ! در کمال شگفتی می دید که این بار خواب آسمانها و رویای رسیدن به ملکوت خداوند دست از سرش بر نمی دارد !
و نیز با توجه به سالیان سال تجربه فهمیده بود که این بار ، دیگر رویاها نیستند که می توان او را مجددا به بهشت برسانند !! آرزوها اسباب سقوط هستند ! تنها می توانند عامل هبوط باشند ! اما هرگر نمی توانند مرکب مناسبی برای صعود مجدد روح باشند ! دراین مرحله و برای رسانیدن دوباره جان به همان جایی که قبلا بوده ، تنها وسیله کارآمد و مورد نیاز ، چیزی جز آگاهی نیست . زمانی که پوچی زمین با تمامی مظاهر رنگارنگ و همین طور پوشالی بودن زندگی مادی ، عمیقا بر انسان آشکار گردند اتصال به خداوند به خودی خود و بی هیچ کوششی اتفاق خواهد افتاد .
و اما ادامه داستان :
پس از اینکه طبیب آسمانی ، کنیزک را به وصال زرگر رسانید ، حالا نوبت آن بود که بی مقداری زرگر را در مقایسه با عظمت پادشاه به او نشان بدهد. برای همین منظور شربتی ساخته و به خورد زرگر می دهد !
بعد از آن از بهر او شربت بساخت تا بخورد و پیش دختر میگداخت
چون ز رنجوری جمال او نماند جان دختر در وبال او نماند!
چون که زشت و ناخوش و رخ زرد شد اندکاندک در دل او سرد شد
این شربت به ظاهر برای زرگر تجویز شده بود اما در واقع شرابی از آگاهی بود که در جان دخترک می ریخت ! شرابی که چشمان او را باز می کرد تا حقایق را ببیند و در جایی که پادشاه حضور دارد گوهر عظیم عشقش را نثار بی مایه ای بی نام و نشان همانند زرگر نسازد !
عشقهایی کز پی رنگی بود عشق نبود عاقبت ننگی بود
مرد زرگر سمبل همین دنیاست ، با تمامی زرق و برق هایش و نکته این داستان در این جاست که ما اگر هم چنان به توسط رویاهای دور و دراز ، چنگ در حلقه ظواهر این دنیا بمانیم هرگز نمی توانیم به بهشت برسیم .
نیازی هم نیست که همواره به جای دنیا ، غرق در رویای بهشت باشیم ! بهشت در جایی دور دست نیست ! بلکه در همین جاست ! چرا که خداوند در همین نزدیکی است ! و هر لحظه صدای مان می کند ، فقط کافی است تا او را ببینیم !! اما با چشمانی پر از آرزوها نمی توان او را دید . حتی با آرزوی ترک دنیا هم نمی توان به او رسید ! نیازی به ترک دنا نیست ! فقط کافی است تا عمیقا پوچی دنیا را مشاهده کنیم و این اتفاق زمانی می افتد که نسبت به حقیقت آن کاملا آگاه گردیم .
مناجات شبان با حق تعالى
ديد موسى يك شبانى را به راه
كو همى گفت اى خدا و اى اله
تو كجايى تا شوم من چاكرت
چارقت دوزم كنم شانه سرت
جامهات شويم شپشهاات كشم
شير پيشت آورم اى محتشم
دستكتبوسم بمالم پايكت
وقتخواب آيد بروبم جايكت
اى فداى تو همه بزهاى من
اى بيادت هى هى و هيهاى من
علاقه خود را به او ابراز مىكند، خداى چوپان قابل رؤيت است و مكان دارد اما او نمىداند، اين خدا همانند انسان پايى دارد و چارقى، گيسويى دارد كه بايد شانه شود، خداى انسانوار چوپان بدنى دارد كه محتاج جامه است و حتى تن او مانند تن خود چوپان شپش مىگذارد، مانند انسان غذا مىخورد و شير مىنوشد، دست و پاى او مانند دست و پاى انسان از كار و فعاليتخسته مىشود و احتياج به مالش دارد و به خواب و رختخواب نيازمند است.
داستان با راز و نياز چوپان با خدا آغاز مىشود. چوپان با عباراتى بسيار ساده و خالى از هر گونه تكلف و پيچيدگى سخنان خود را شروع مىكند; ايمان، عشق و علاقه در مناجات او هويدا است. در ايمان وى هيچ گونه ريا و رياكارى ديده نمىشود. با كمال صداقت و اخلاص معشوق خود را مخاطب ساخته و عشق و
همه اين اوصاف حكايت از اين دارد كه چوپان معتقد به تشبيه محض حق تعالى با انسان است، و او مانند اهل تجسيم همه اوصافى را كه خاص انسان استبه خدا نسبت مىدهد.
موسى عليه السلام كه نماينده عقل گرايى و معتقد به تنزيه حق از ساير موجودات است در چنين موقعى با چوپان روبرو مىشود و طبيعى است كه اعتقاد چوپان براى موسى عليه السلام قابل قبول نيست، او بايد همانند همه پيامبران به وظيفه خود كه امر به معروف و نهى از منكر است عمل كند. از اين رو با عتاب و خطاب با او برخورد مىكند.
مولانا در آغاز اين گفتگو، سؤال و جواب كوتاهى را طرح مىكند: موسى از چوپان مىپرسد اين سخنان را با چه كسى مىگفتى و چوپان در پاسخ مىگويد با خالق آسمان و زمين;
زين نمط بيهوده مىگفت آن شبان
گفت موسى با كه استت اى فلان؟
گفتبا آن كس كه ما را آفريد
اين زمين و چرخ ازو آمد پديد
منظور مولوى از اين سؤال و جواب تاكيد بر اين معنا است كه خداى شبان با خداى موسى عليه السلام از آن جهت كه خالق آسمان و زمين و آفريننده بندگان است فرقى نمىكند، فرق آنها در اوصافى است كه چوپان به خدايش نسبت مىدهد.
گفت موسى هاى بس مدبر شدى
خود مسلمان ناشده كافر شدى
اين چه ژاژ است و چه كفر است و فشار
پنبهاى اندر دهان خود فشار
گند كفر تو جهان را گنده كرد
كفر تو ديباى دين را ژنده كرد
نسبت دادن چنين صفاتى به خداوند متعال از نظر موسى عليه السلام كفر و ياوهگويى است. اين چنين سخن گفتن با حضرت حق نه تنها مناجات نيست كه ژاژخائى و گستاخى به مقام ربوبيت است، از اين رو به او مىگويد دهانت را ببند كه حرفهاى كفرآميز تو جهان را گنديده كرد و جان و روان تو نيز تباه شده و موجب دورى تو از درگاه حق مىشود. موسى عليه السلام با اين عتاب و خطاب، خطر تشبيه و مشبهه را به چوپان گوشزد مىكند و به او مىفهماند كه اين گونه اوصاف لايق انسانها است و حقيقت وجود و نور الانوار را چنين صفاتى سزاوار نيست;
چارق و پا تا به لايق مر تراست
آفتابى را چنينها كى رواست
گر نبندى زين سخن تو حلق را
آتش آيد بسوزد خلق را
آتشى گر نامدست اين دود چيست
جان سيه گشته روان مردود چيست
با كه مىگويى تو اين، با عم و خال
جسم و حاجت در صفات ذوالجلال
شير او نوشد كه در نشو و نماست
چارق او پوشد كه او محتاج پاست
تشبيه مطلق از نظر مولوى مردود است، و با بيهوده خواندن حرفهاى چوپان در نسبت دادن صفات مخلوق به خالق تشبيه صرف را باطل مىداند «زين نمط بيهوده مىگفت آن شبان» باطل بودن تشبيه مطلق از اين جهت است كه شخص مشبه، حق تعالى را فقط در مظاهر و ظهورات او مىبيند و نمىتواند از عالم كثرت و مجالى عبور كند و به متجلى برسد، از اين رو اين گونه شناخت از حق، ناقص است; درست همانند معرفت ملائكه از انسان و خليفة الله كه فقط جنبه اين جهانى او را ديده و به بعد الهى و خلافت او از حق توجه نكردند.
درك انسان از عالم مجردات
گرچه داستانى را كه جلال الدين مولوى در اين ابيات آورده است
مدرك روايى و تاريخى براى آن ديده نشده است (6)
اما در روايات اسلامى به اين معنا اشاره شده است.
هدف مولانا از آوردن اين داستان به تصوير كشيدن يكى از مسايل بسيار پيچيده و دشوار است و آن چگونگى درك انسان از حقايق غير محسوس و مجرد است و اينكه چرا انسان در شناخت مجردات و عالم ماوراء طبيعت ناتوان است و براى جبران اين ضعف بايد از وحى كمك بگيرد و اصولا چرا ساختمان فكرى و ذهنى انسان اينگونه است كه هر چيز معقول را مىخواهد در قالب محسوسات بريزد و چرا شبان در باره حق تعالى چنين فكر مىكرد و براى او چارق و لباس و زلف و مكان مىپندارد، سؤالى درخور دقت و تامل است.
بعضى ريشه اين معنا را در بعد روانى انسان مىدانند و از اين زاويه به آن نگريستهاند و آن حب به ذات و خودخواهى در بشر است ، چه اين كه هر موجودى خود را برتر از ساير موجودات مىداند از اين رو هر چه را در خود مىيابد آن را كمال مىداند. شبان ساده لوح نيز داشتن چارق و لباس و شكم و دست و پا و بز و شير و روغن و استفاده از آنها را همانگونه كه براى خود كمال مىدانست همين كمالات را براى خداوند نيز كمال دانسته و به آن اعتقاد داشت.
در رواياتى كه از امامان معصوم عليهم السلام به ما رسيده به اين مساله اشاره شده است امام باقر عليه السلام مىفرمايد:
«هر چيزى را كه با اوهام و خيالات خود در دقيقترين معنايش (به عنوان خدا) تصوير مىكنيد، آن چيز آفريده شما است و مربوط به حق متعال نيست، خداوند حيات بخش است و زندگى و مرگ موجودات به دست او است [آنگاه امام عليه السلام با يك مثال به اين اصل اشاره مىكند] شايد مورچههاى كوچك نيز اينطور توهم كنند كه خداوند نيز مانند آنها دو شاخك دارد، زيرا آنها گمان مىكنند كه نداشتن شاخك براى موجود زنده نقص است». (7)
با اين مثال امام عليه السلام به يك اصل كلى اشاره مىكند و آن اين كه هر موجودى آنچه را كه دارا است و در زندگانى خود لازم مىداند، آن را كمال و ضرورت مطلق مىبيند و فقدان آن را نقص و كاهش مىپندارد، از اين رو مورچه براى خداوند شاخك و انسان براى او علم و خيال و انديشه و...
تحليل فلسفى اين مساله به دخالت و حاكميت قوه خيال بر عقل بر مىگردد و با تصرف اين قوه در قواى ادراكى ديگر، مجردات به صورت محسوسات جلوه مىكنند. زيرا انس انسان با محسوسات و رابطه او در زندگى روزمره با آنها سبب مىشود كه مطالبى را كه عقل درك مىكند و جنبه تجرد دارند، در قالب خيال درآمده و صورت محسوس بخود مىگيرند.
ملك الشعراى بهار درباره حاكميت قوه خيال بر عقل و تشبيه حق به خلق، شعر بسيار زيبايى را با لهجه خراسانى سروده است كه با موضوع بحث ما مناسبت دارد:
هستش خدا مثال يكى پادشاى پير
بالاى آسمان تنه ور پايه پندرى
تو پندرى خدا به مثال فرشته يه
يا نه مثال مردم دنياى پندرى
هر جا كه راه مره ادماش با خودش مرن
ديو و نخونهاش چو حيطه مصفايه پندرى
راپورتها ره هى مخنه هى حكم مده
حكمش دحق ما و تو مجرايه پندرى
راپورت بندهها ره برش هر سعت مدن
راپورتها دمين پاكتهايه پندرى
هر كس كه مؤمنه تو بهشتش موتوپونه
آنجه اجيل مجيل عموت رايه پندرى
هر كس كه كافره به جهندمش منده زه
آنجه برى ما و تو درش وايه پندرى
در اين ابيات ملك الشعراء مىخواهد تصوير يك عامى ساده لوح را از خداوند و عظمت او و كيفيت قضاوت و رتق و فتق امور را توسط او بيان كند، اين شخص پروردگار را همچون انسانى قدرتمند و پادشاهى مقتدر مىپندارد كه با غلامان و خدمهاش در صحراى محشر به راه مىافتد و بعد از رسيدن گزارشها به او به حكم و قضاوت مىپردازد. نتيجه اين محكمه آنست كه خلايق به دو گروه تقسيم مىشوند، عدهاى در بهشت مشغول خوردن آجيل و تنقلات مىشوند و جمعى در جهنم گرفتار عذاب خواهند شد.
رابطه شناختبا فاعل شناسايى
حقيقت آنست كه شناخت و معرفت هر موجودى در گرو هستى و حدود وجودى او مىباشد يك موجود محدود، توان شناخت هستى مطلق را ندارد، بلكه شناخت او به مقدار سعه وجودى و دارا بودن او از كمالات هستى مىباشد.
عدم توانايى انسان نسبتبه معرفتحق تعالى به اين معنا نيست كه او نمىتواند مفاهيمى از قبيل مطلق، بىنهايتيا واجب الوجود را درك كند، چه اين كه اختراع و انتزاع مفاهيم ماهوى و معقول ثانى فلسفى و منطقى، همه كار ذهن انسان است و از طريق آنها به علوم حصولى دست مىيابد و خدا را نيز اثبات مىكند. اما محصول اينهمه انتزاع و اختراع و مفهومگيرى علم حصولى است و انسان نسبتبه حقايق خارجى فقط دستى از دور بر آتش دارد.
از اين رو عارفان به اين معنا تصريح مىكنند كه انسان از آن جهت كه انسان است قادر به شناختحق تعالى نيست. زيرا قواى ادراكى او عاجز از معرفت غير متناهى مىباشد، منظور آنان از معرفت، علم حضورى به حقايق استيعنى حضور حقيقت اشياء در نزد عالم، و اين چيزى است كه انسان سالك از راه سير و سلوك، به كشف و شهود مىرسد و به مقدار تجلى حق در قلب سالك، معرفتحاصل مىشود، البته قابليت قابل نيز در دريافت تجليات حق شرط لازم است و آن بستگى به رياضت و اخلاص و صفاى باطن و توسعه وجودى عارف دارد.
شناخت و قرب و بعد انسانها از نظر عرفا نسبتبه تجليات الهى بر اساس همين ملاكها سنجيده مىشود، معرفتبسيارى از مردم و طبعا عبادت آنان در محدوده بعضى از اسماء جزئى مثل اسم خالق، رازق و شافى مىباشد، راز و نيازهاى ما با خدا از اين محدوده تجاوز نمىكند. اصولا ذات حق از آن جهت كه بىنهايت و غيب محض است نه قابل شناخت است و نه مورد عبادت، حتى انسان كامل كه مظهر اسم جامع و عبدالله است، شناخت و عبادت او نيز در مرتبه اسماء (اسم جامع) مىباشد.
از اين رو اولياءالله نيز از شناختحقيقتحق اظهار عجز مىكنند «ما عرفناك حق معرفتك» خداوند نيز ناتوانى انسان را تاييد مىكند «و ماقدروا الله حق قدره» و به رسول اعظم خود دستور مىدهد كه از پروردگار درخواست فزونى علم و معرفتبنمايد «و قل رب زدنى علما» بنابراين آنچه وظيفه انسان است و در تعالى و تكامل او مؤثر است اين است كه او را با اخلاص بخواند و دل به او بسپارد و به او عشق ورزد و جان و دل خود را آماده قبول فيض او بنمايد تا به مقدار ظهور حق در انسان او را بشناسد.
عرفا از محال بودن شناختحقيقت و ذات پروردگار به محال بودن تشبيه او به ساير موجودات استدلال مىكنند، زيرا تشبيه فرع بر معرفت است و اگر نسبتبه ذات حق و غيب الغيوب هيچگونه شناختى ممكن نيست، چگونه مىتوان چنين موجودى را به چيزى تشبيه كرد؟
رابطه ظاهر با مظهر
مولانا از اين مرحله نيز فراتر مىرود و معتقد است كه نه تنها شناخت ذات و حقيقت اسماء و صفات او مقدور انسان نيست و موجب محدوديتحق و مقيد نمودن او به صفات مخلوقات مىشود، بلكه انتساب اين گونه صفات به مظاهر حق از آن جهت كه مظهر او مىباشند و حق در آنها تجلى نموده است نيز محال مىباشد. زيرا مظهر با ظاهر از جهتى متحد و از جهاتى متفاوت است، حقيقت مظهر از آن جنبه كه ظهور حق است، به حقيقت وجود برمىگردد، و عين حق براى كسى قابل درك و فهم نيست.
و لست ادرك من شىء حقيقته
و كيف ادركه و انتم فيه
مولوى مىگويد:
«اگر شبان اين صفات را حتى به بنده خدا نيز نسبتبدهد به خطا رفته است زيرا بنده حق نيز از آن جهت كه ظهور حق استبه اين صفات محدود نمىشود»
ور براى بنده است اين گفت گو
آنك حق گفت او من است و من خود او
آنك گفت انى مرضت لم تعد
من شدم رنجور او تنها نشد
آنك بى يسمع و بى يبصر شدست
در حق آن بنده اين هم بيهدست
بى ادب گفتن سخن با خاص حق
دل بميراند سيه دارد ورق
جلال الدين در اين ابيات به چند حديث اشاره مىكند كه در آنها به وضوح به سريان حق تعالى در مظاهر و مجالى دلالت دارد. حديث اول روايتى است از حضرت موسى بن جعفر عليه السلام از پدران بزرگوارش و از پيامبر صلى الله عليه وآله وسلم ، كه آن حضرت مىفرمايد:
«خداوند در روز قيامتبعضى از بندگانش را توبيخ مىكند و مىفرمايد: اى بنده من! چرا وقتى من بيمار شدم به عيادت من نيامدى؟ بنده در جواب مىگويد: پروردگارا! تو منزهتر از آن هستى كه مريض شوى. تو خدا و پرورش دهنده بندگان هستى. خداوند در جواب مىفرمايد: برادر مسلمان تو مريض شد او را عيادت نكردى. سوگند به عزت و جلالم اگر به ديدار او مىرفتى مرا در نزد او مىيافتى و من در عوض، نيازمنديهاى ترا به عهده مىگرفتم و اين رحمت نسبتبه تو به جهت كرامت و قرب بنده مؤمن است و من رحمان و رحيم هستم». (8)
در بيت ديگر مولوى به حديث قرب نوافل اشاره مىكند.
مرحوم حاج ملاهادى سبزوارى مىگويد: (9)
«در لسان مقربين قرب نوافل و قرب فرايض متداول است و اينها غير يكديگرند، در قرب نوافل حق متعال گوش و چشم بنده مقرب مىشود و آن مضمون اين حديث قدسى (10) است».
مجلسى در مرآة العقول (11) مضمون حديث را اين گونه توضيح مىدهد كه انسان عارف به خدا اگر از غير او منقطع شود و عشق و محبتبه حق را بر عقل و روح و اعضاء و جوارح خود حاكم گرداند و به مقام قرب الهى نايل آيد، خداوند در قواى ادراكى و تحريكى عبد تصرف مىكند و نتيجه اين خواهد شد كه همه اين قوا، الهى و ربوبى مىشوند و مظهر مشيتحق مىشوند. «و ما تشاؤن الا ان يشاء الله»
در مرحله فعل و انفعالات و قواى تحريكى نيز اين عنايت و تصرف وجود دارد. آياتى از قرآن كريم كه حكايت از اين مقام دارد عبارتند از: «...و ما تقاتلون ولكن الله قتلهم و ما رميت اذ رميت ولكن الله رمى»، «ان الذين يبايعونك انما يبايعون الله يد الله فوق ايديهم»، يعنى دست او دستخدا و بيعتبا او بيعتبا خدا است، انسان كامل، ممثل حق است، لذا در آخر روايت چنين انسانى را مستجاب الدعوة مىداند، زيرا او جز حق و حقيقت و صلاح بركت چيزى نمىخواهد.
در خدا گم شو كمال اين است وبس گم شدن گم كن وصال اين است و بس
بنابراين، تشبيه محض از ديدگاه مولانا نه تنها درباره خداوند محال است، بلكه درباره مظاهر او نيز با در نظر گرفتن مظهر بودن آنها براى حق تمام نيست، لذا صفات مخلوق، سزاوار ممكن الوجود است نه واجب الوجود.
دست و پا در حق ما استايش است
در حق پاكى حق آلايش است
لم يلد لم يولد او را لايق است
والد و مولود را او خالق است
«مولانا و تنزيه مطلق»
مولوى بعد از بيان مناجات شبان و عقيده او كه مبتنى بر تشبيه محض بود و رويارويى موسى عليه السلام با شبان و سرزنش چوپان، به تبيين نظريه تنزيه مطلق و اينكه آيا تنزيه خداوند بطور مطلق نيز مانند تشبيه محض غلط و بيهوده است مىپردازد و تحليل او از اين مساله با خطاب خداوند به موسى عليه السلام شروع مىشود كه چرا بنده ما را از ما جدا كردى و چرا به باطن و دل چوپان كه سرشار از عشق و محبتبه ما بود توجه نكردى و فقط به ظاهر الفاظ او خرده گرفتى. از اين رو مولانا موسى را محتاج به هدايت الهى مىداند و اين هدايتبا عتاب خداوند به موسى آغاز مىشود.
وحى آمد سوى موسى از خدا
بنده ما را ز ما كردى جدا
ما زبان را ننگريم و قال را
ما درون را بنگريم و حال را
ناظر قلبيم اگر خاشع بود
گرچه گفت لفظ نا خاضع رود
موسيا آداب دانان ديگرند
سوخته جان و روانان ديگرند
وظيفه انبياء الهى آن است كه به كمك الهى مردم را به سرچشمه نور و فضيلت هدايت كنند، انسان بايد از بعد زمين و غرائز حيوانى و رذايل عبور كند و به اوج معنويت و روحانيت تكامل يابد، مولانا از اين حركت صعودى به «وصل» تعبير مىكند، در مقابل صعود، سقوط در منجلاب خودپرستى و شهوتها و جدا شدن از منبع نور الانوار است كه از آن به «فصل» تعبير مىكند.
تو براى وصل كردن آمدى
نى براى فصل كردن آمدى
تا توانى پا منه اندر فراق
ابغض الاشياء عندى الطلاق (12)
مطلبى كه مولوى در اين ابيات به آن اشاره مىكند مضمون بسيارى از آيات و روايات است كه در بيان حكمت فرستاده شدن پيامبران و دليل رسالت آنان آورده شده است. بعثت انبياء براى ايجاد ايمان در مردم و ارتباط دادن آنان به حق و حقيقت است و نتيجه ايمان، نجات از تاريكيهاى مادى و شهوتها است:
«كتاب انزلناه اليك لتخرج الناس من الظلمات الى النور» (13)
و در آيه ديگرى وظيفه موسى عليه السلام را همين معنا مىداند;
«و لقد ارسلنا موسى بآياتنا ان اخرج قومك من الظلمات الى
النور» (14)
همچنين كار خداوندبه عنوان ولى انسانهاى مؤمن اين است كه آنان
را از ظلمت جهل به نور هدايت مىكشاند;
«الله ولى الذين آمنوا يخرجهم من الظلمات الى النور» (15)
بنابراين هدف اساسى و غايت قصوى، تكامل انسان و رسيدن به سرچشمه نور است. اما اينكه از چه راهى و چه طريقى، مسالهاى است قابل تامل و دقت. زيرا هدف هر چه بزرگتر و داراى توسعه وجودى بيشتر باشد، راههاى رسيدن به آن گوناگونتر خواهد بود. احاطه قيوميه حق تعالى به همه اشياء و حركات و روابط، و سريان فيض او در همه موجودات و نفوذ نور او در همه ذرات هستى آنچنان است كه انسان از هر موجودى و از هر حركت و حتى صداى ضعيف يك پرندهاى مىتواند به آن حقيقتبرسد. تفاوت راهها بستگى به محيط طبيعى و اجتماعى دارد كه انسان در آن زندگى مىكند و از آن متاثر مىشود. محيط يك چوپان با محيط يك فيلسوف كاملا متفاوت است و به طور طبيعى معرفت او و نحوه درك او از حقايق و جهان نيز متفاوت خواهد بود. اين معنا همان حقيقتى است كه در زبان اهل عرفان مشهور است كه «الطرق الى الله بعدد انفاس الخلايق».
در مكتب عرفانى مولانا آنچه كه حائز اهميت است «اخلاص» و مراتب آن است. اخلاص، روح شريعت و حقيقت دين است. براى اهل طريقت ظواهر الفاظ و آداب و سنن از نظر اهميتبه درجه روح و جان شريعت كه همان اخلاص است نيست. از اين رو كار چوپان و مناجات او اگر چه به لحاظ گفتن لفظ ناخاشع است اما در درگاه ربوبى به الفاظ چندان توجهى نمىشود بلكه به خشوع قلب توجه مىشود، و اين معنا در مرحله اول به موسى تذكر داده مىشود.
بنابراين گر چه رعايت آداب و رسوم شريعت مورد قبول است اما در درجه اول اهميت قرار ندارد و تعبيرات شبان مبنى بر تشبيه محض خداوند به انسان و استفاده او از كلمات تشبيهآميز غلط و نادرست است، اما اخلاص و خشوع و تضرع او كه اساس و روح دين است از آنچنان حلاوت و سوزندگى برخوردار است كه حاضر است همه اموال خود را فداى او كند و به پيشگاه معشوق خود هديه كند، از اين بالاتر خودش با تمام قوا در اختيار معبودش قرار گيرد و براى هميشه غلام و چاكر او باشد.
اى فداى تو همه بزهاى من
اى بيادت هى هى و هيهاى من
لذا به موسى عليه السلام خطاب مىشود كه هر قوم و ملتى داراى زبانى و روشى و سنتى مىباشند كه با آن زبان و از آن طريق با من ارتباط برقرار مىكند و به من تقرب مىجويند.
هر كسى را سيرتى بنهادهايم
هر كسى را اصطلاحى دادهايم
در حق او مدح و در حق تو ذم
در حق او شهد و در حق تو سم
از آنچه گفته شد معلوم شد جلال الدين نظريه مبتنى بر تنزيه محض را مردود مىداند خداى عارف موجودى «بكلى ديگر» كه متمايز و در كنارى از ساير موجودات باشد، نيست. خداوند موجودى مطلق است و بر همه اشياء احاطه دارد، اطلاق وجودى او جايى براى غير و وجود ديگر نمىگذارد، از اين رو همه چيز ظهورات و تجليات او مىباشند، نه تنها ساير موجودات ظهورات حقاند بلكه افعال آنان نيز مخلوق او مىباشد.
اين معنا را مولانا در ضمن يك مثال فقهى بيان مىكند و حكم موسى را در باره شبان حكمى ظاهرى و بر اساس ظواهر شريعت مىداند. خداوند به او مىگويد گرچه شبان در مشبه بودنش خطاكار است اما تو نبايد او را خاطى بدانى زيرا قلب و جان او سرشار از عشق و محبتبه ما است و در اين حالت احكام و ظواهر شرع استثناء مىخورد، آنچنان كه خون در شريعتيكى از نجاسات است و بايد بدن و لباس را از آن تطهير كرد و از جمله بدن ميت را بايد از آن پاك كرد و غسل داد، اما همين مساله در مورد شهيد و انسانى كه همه هستى خود را در راه عشق به حق در جبهه كارزار به معشوق خود هديه كرده است مراعات نمىشود، بلكه شهيد را بايد با همان جامه و بصورت خون آلود دفن كنند (16) بلكه اين خون از آب نيز مطهرتر است. مولانا اين معنا را در ضمن دو بيتبيان مىكند:
گر خطا گويد و را خاطى مگو
گر شود پر خون شهيدان را مشو
خون شهيدان را ز آب اوليتر است
اين خطا از صد ثواب اوليتر است
تو ز سرمستان قلاوزى مجو
جامه چاكان را چه فرمايى رفو
ملت عشق از همه دينها جداست
عاشقان را ملت و مذهب خداست
بنابراين همه موجودات از آن جهت كه مظهر حق متعالى و ظهورات او مىباشند حسابى ديگر دارند و مظهر از جهتى با ظاهر متحد است و از جهاتى متفاوت.
مولوى و جمع ميان تشبيه و تنزيه
مولانا پس از مردود شمردن تشبيه مطلق و تنزيه صرف، به نكته اساسى و نظريه دقيقى كه همان جمع ميان تشبيه و تنزيه است اشاره مىكند، اين مطلب همان چيزى است كه محى الدين در آخرين كتاب و تاليف خود يعنى «فصوص الحكم» به آن رسيده و به عنوان معرفت كامل آن را مطرح مىكند:
ما برى از پاك و ناپاكى همه
از گرانجانى و چالاكى همه
من نگردم پاك از تسبيحشان
پاك هم ايشان شوند و درفشان
مولوى در اينجا به دو مقام ذات و مرتبه الوهيت اشاره مىكند، به اين معناكه در مورد حق تعالى مىتوان دو لحاظ داشت: يكى لحاظ ذات او و ديگرى لحاظ ظهور و تجليات او. به لحاظ اول، خداوند غيب محض است زيرا ذات او غيب الغيوب و بىنهايت است و قابل اكتناه نيست. موجودى كه هيچ قيد و شرط و تركيب و حد نمىپذيرد و محدود به هيچ اسم و رسم نمىشود، نه اشاره حسى مىپذيرد و نه عقلى و نه وهمى. او جلال مطلق است، اين چنين موجودى تشبيه و شباهتبردار نيست، و وقتى تشبيهپذير نباشد، طبعا تنزيه را نيز نمىپذيرد زيرا تنزيه فرع بر تشبيه است، بنابراين ذات حق پاك و مقدس از تشبيه و تنزيه است، در اين مرتبه سخن از كثرت و وحدت و اتصاف به صفات و خالق و مخلوق غلط است، هيچگونه تعين و تقيدى برنمىتابد.
در اين مقام، ذات حق نه از تسبيح و تنزيه اهل تنزيه پاك مىگردد و نه از تشبيه اهل تشبيه بر دامن كبريايى او گردى مىنشنيد، بلكه غيب محض و عنقاى مغرب است.
مولوى همين معنا يعنى لحاظ ذات و لحاظ تجليات حق تعالى را در جاى ديگرى از مثنوى خود بيان مىكند، او در اينجا در بيت اول به مقام تجلى و ظهور او در صور عالم اشاره مىكند و در بيت دوم به مرتبه ذات و متعالى بودن، آن از وهم و خيال و عقول اشاره دارد:
گاه خورشيد و گهى دريا شوى
گاه كوه قاف و گه عنقا شوى
تو نه اين باشى نه آن در ذات خويش
اى فزون از وهمها و ز بيش بيش (17)
مقام ذات احديت نه تنزيه بردار است و نه تشبيه بردار، نه اين باشد و نه آن، ذات حق نه به وهم كسى مىآيد و نه به خيال شخصى خطور مىكند و نه به عقل عاقلى تصور مىشود. ذات او برتر و والاتر از همه ادراكها است. آنچه قابل اتصاف به وحدت و كثرت است مرتبه واحديتيا فيض مقدس و به تعبير ديگر مقام الوهيت است. در اين مرتبه حق تعالى با تجلى اسمائى و صفاتى موجب كثرت در عالم مىشود. تناكح اسماء با يكديگر سبب تحقق اسماء جزئى مىشوند و به اين صورت عالم كثرت به وجود مىآيد.
عدم توجه به اين مراتب و لحاظ نكردن مقام ذات و احديت ذاتى و صفاتى و مقام واحديت موجب بى توجهى به مطالبى مىشود كه از ناحيه عرفا در اين مساله مطرح شده است و گاهى سبب اتهامات و تكفير آنان در طول تاريخ عرفان از ناحيه متشرعان شده است. مولوى به اين مطلب نيز اشاره مىكند.
از تو اى بى نقش با چندين صور
هم مشبه هم موحد خيرهسر
گه مشبه را موحد مىكند
گه موحد را صور ره مىزند
گه تو را گويد ز مستى بوالحسن
يا صغير السن يا رطب البدن
گاه نقش خويش ويران مىكند
از پى تنزيه جانان مىكند (18)
از اين رو موحد وقتى به كثرت اسماء و صفات و مظاهر عالم مىنگرد مشبه مىشود و هنگامى كه به وجوب وجود و صرافت آن و عدم تناهى حق مىنگرد موحد مىشود. اما معرفت كامل حق تعالى مبتنى بر اين است كه انسان عارف هم به جنبه كثرت اسمايى توجه داشته باشد و هم حيثيت اطلاق وجود و صرافت آن را لحاظ كند. جهت اول موجب اطلاق صفات مشترك ميان خالق و مخلوق به حق تعالى مىشود، صفاتى چون عالم، قادر، مريد، مدرك، سميع، بصير...، و اگر انسان از اين زاويه به او بنگرد ظهور و تجلى او را در همه مظاهر عالم مىبيند. و به قول مولى الموحدين، امير المؤمنين عليه السلام:
«ما رايتشيئا الا و رايت الله قبله و بعده و فيه و معه» (19)
و در تعبير ديگر مىفرمايد:
«مع كل شىء لا بمقارنه و غير كل شىء لا بمزايله». (20)
نكته اساسى در فهم كلام مولوى
مطلب اساسى در همين جا نهفته است كه ظهور حق تعالى در مظاهر و صور عالم به اين معنا نيست كه او متعين در اشياء و ممزوج با آنها مىشود تا سريان حق در مظاهر سبب تقييد و محدوديت وجود مطلق شود. زيرا در تحليل فلسفى، ماهيات و حدود، همه از سنخ اعتبارات عقل و امور عدمى مىباشند; چيزى نيستند تا سبب تحديد و تقييد حق شوند. مظاهر و صور عالم، منهاى حقيقت وجود، لا شىء و عدم محض مىباشند و با توجه به آن حقيقت، وجودشان از نوع صور مرآتى است، يعنى همانند صورتها در آينه نشان دهنده وجود عاكس و متجلى مىباشند.
آيه كريمه «هو الذى فى السماء اله و فى الارض اله» شايد به اين معنا اشاره داشته باشد، چه اين كه خداوند در آسمانها خدا و در زمين نيز اله است و هيچ محدوديتى از آسمان و زمين به خود نمىگيرد. يعنى در زمين، زمين نيست و در آسمان، آسمان نيست، بلكه در همه صور او خودش هست و رنگپذير نيست.
اين معنا همان حقيقت «جمع بين تشبيه و تنزيه» است و با اين شناخت انسان عارف مىتواند هم سريان حق تعالى را در عالم وجود و تجلى او را در همه هستى مشاهده كند و هم مقام ذات و تنزه او را از همه موجودات بشناسد و تباينى نيز ميان اين معنا نمىبيند.
در ابيات زير مولوى به اين معنا اشاره مىكند كه موسى عليه السلام بعد از عتاب و خطابهاى خداوند، حقيقت جمع ميان تشبيه و تنزيه را دريافت. اين در مورد اين كشف و چگونگى آن مولانا توضيحى نمىدهد و آن را از اسرار ميان حق و پيامبرش مىداند.
بعد از آن در سر موسى حق نهفت
رازهايى كان نمىآيد به گفت
بر دل موسى سخنها ريختند
ديدن و گفتن به هم آميختند
بعد از اين گر شرح گويم ابلهيست
ز آنك شرح اين وراى آگهيست
پس از اين كشف و شهود، موسى عليه السلام در پى شبان مىرود و او را در بيابان پيدا مىكند و از اين كه او را رنجانيده و مناجاتش را با محبوبش قطع كرده است پشيمان است، به چوپان مىگويد:
هيچ آدابى و ترتيبى مجو
هر چه مىخواهد دل تنگتبگو
اما شبان در اين مرحله مراتبى از كمالات معنوى و روحانى را گذرانده است و از تنبهى كه موسى عليه السلام به او داده است از آنچنان آگاهى برخوردار شده است كه به وصف نمىآيد، مولوى از اين سير و سلوك معنوى و مقامى كه چوپان به آن نايل شده استبه «سدرة المنتهى» تعبير مىكند.
گفت اى موسى از آن بگذشتهام
من كنون در خون دل آغشتهام
من ز سدره منتهى بگذشتهام
صد هزاران سال ز آن سو رفتهام
تازيانه بر زدى اسبم بگشت
گنبدى كرد و ز گردون برگذشت
محرم ناسوت ما لاهوت باد
آفرين بر دست و بر بازوت باد
حال من اكنون برون از گفتن است
اين چه مىگويم نه احوال من است
حد سير عارف و معرفت انسان كامل
مقام ذات حق تعالى مقام غيب الغيوب است و قابل شناخت و اكتناه براى هيچ كس نيست، «عنقا شكار كس نشود دام باز گير» در اين مساله ميان عرفا اختلافى نيست. از اين رو خاتم الانبياء و ائمه معصومين عليهم السلام اظهار عجز و ناتوانى نسبتبه شناخت اين مرتبه دارند: «ما عرفناك حق معرفتك» و خداوند نيز اين معنا را تاييد مىكند «و ما قدرو الله حق قدره».
مرتبه بعد از ذات اقدس، مقام احديت ذاتى است كه همان مرتبه علم حق به خويش مىباشد، قيصرى و شايد محى الدين از عارفانى هستند كه معرفت انسان كامل را به اين مقام نيز محال مىدانند. زيرا در اين مرتبه ذات حق است و علم او به خود و هيچ گونه تجلى و ظهورى نيست. ظهور تفصيلى اسماء و صفات در مقام واحديت است، بنابراين انسان كامل نيز نمىتواند به آن مقام راه يابد. (21)
قيصرى شناخت انسان را در اين مرتبه نيز ناقص مىداند، اين نقص و محدوديت از دو ناحيه است:
1. از جهت نامحدود بودن مظاهر و تجليات حق; زيرا ظهورات حق غير متناهى است و معرفت نامتناهى از آن جهت كه بى نهايت است امكان ندارد. (22)
2. از اين جهت كه مظهر با ظاهر از لحاظى متحدند، به تعبير ديگر مظاهر حق از آن جهت كه ظهور حقند و تجلى آن حقيقت مىباشند، دستيابى به كنه و حقيقت آنها نيز غير ممكن است. از اين رو پيامبر اكرم صلى الله عليه وآله وسلم از خداوند درخواست مىكند كه اشياء را آنطور كه هستبه او بشناساند «اللهم ارنا الاشياء كما هى» خداوند نيز به او مىفرمايد: «و قل رب زدنى علما» (طه، آيه 114)
در ميان عرفا كسانى مانند شيخ عبد الرزاق كاشانى (23) معتقدند كه انسان عارف در سير خود به اين مقام و مرتبه مىتواند نايل آيد.
مولوى نيز در اين داستان حركتشبان را از تشبيه محض به مرتبه فوق سدرة المنتهى، بيان مىكند. او از قول چوپان نقل مىكند كه به موسى عليه السلام مىگويد نه تنها من از تشبيه و تنزيه گذشته بلكه صد هزاران سال از مرتبه سدرة المنتهى نيز گذشته و به مقام لاهوت رسيدهام.
اگر تشبيه و تنزيه مربوط به مقام واحديت و مرتبه تفصيل اسماء و صفات باشد و مقام لاهوت قبل از مرتبه هاهوت باشد و هاهوت اشاره به مقام غيب الغيوب باشد، بنابراين مىتوان نتيجه گرفت كه انسان كامل مىتواند به مرتبه احديت نيز راه يابد; آنچنان كه رسول خدا صلى الله عليه وآله وسلم در معراج به مقام سدرة المنتهى رسيد و از آن نيز عروج كرد و به مرتبه قاب قوسين رسيد. خداوند از مقام قرب حقيقة محمدية با تعبير «او ادنى» و بدون هيچ قيد و شرط، قرب را به قول مطلق براى اين حقيقت اثبات مىكند.
ملا عبد الرزاق كاشانى در تحليل اينكه انسان كامل مىتواند به اين مرتبه نايل شود مىگويد:
«نشائه انسانى مقام حقيقة الحقايق را واجد است و همه مراتب روحانى و جسمانى و اعلا و اسفل را در بر دارد يعنى داراى مقام احديت الجمع است، لذا اين مرتبه از وجود مناسب با شان حقيقة الحقايق است كه فوق مقام واحديت است. (24)
همانطور كه در اين داستان مشاهده شد، مولانا در عين اختصار و خلاصه گويى همراه با ذوق لطيف شاعرانه و عارفانه خود، همه آنچه را كه عارفان ديگر همانند قيصرى و محى الدين و كاشانى و ديگران در ضمن چند فصل و يا فص بيان كردهاند در ضمن يك داستان به زبان عاميانه و ذوق شعرى بيان كرده است و اين معنا عظمت علمى و آگاهى او به مبانى عرفانى و فلسفى و كلامى را مىرساند.
پىنوشتها:
1) زبدة الحقايق عين القضاة با تصحيح عفيف عسيران، انتشارات دانشگاه تهران، ص 68 - 67.
2) مقدمة ابن خلدون، ترجمه پروين گنابادى، ج 2، ص 99.
6 مآخذ قصص و تمثيلات مثنوى بديع الزمان فروزانفر، چاپ چهارم، ص 60
۴) مثنوي معنوي دفتر سوم
انکار کردن موسي عليه السلام بر مناجات شبان
اي فداي تو همه بزهاي من
اي بيادت هيهي و هيهاي من
اين چه ژاژست اين چه کفرست و فشار-
پنبهاي اندر دهان خود فشار
اين نمط بيهوده ميگفت آن شبان
گفت موسي با کي است اين اي فلان
با کي ميگويي تو اين با عم و خال؟
جسم و حاجت در صفات ذوالجلال؟!
تو کجايي تا شوم من چاکرت
چارقت دوزم کنم شانه سرت
جامه را بدريد و آهي کرد تفت
سر نهاد اندر بياباني و رفت
جامهات شويم شپشهاات کشم
شير پيشت آورم اي محتشم
چارق و پاتابه لايق مر تو راست
آفتابي را چنينها کي رواست
دست و پا در حق ما استايش است
در حق پاکي حق آلايش است
دستکت بوسم بمالم پايکت
وقت خواب آيد بروبم جايکت
ديد موسي يک شباني را براه
کو هميگفت اي گزيننده اله
شير او نوشد که در نشو و نماست
چارق او پوشد که او محتاج پاست
فاطمه مدحست در حق زنان
مرد را گويي بود زخم سنان
قصد خون تو کند تا ممکنست
گرچه خوشخو و حليم و ساکنست
گر تو مردي را بخواني فاطمه
گرچه يک جنساند مرد و زن همه
گر نبندي زين سخن تو حلق را
آتشي آيد بسوزد خلق را
گفت اي موسي دهانم دوختي
وز پشيماني تو جانم سوختي
گفت با آنکس که ما را آفريد
اين زمين و چرخ ازو آمد پديد
گفت موسي هاي بس مدبر شدي
خود مسلمان ناشده کافر شدي
گند کفر تو جهان را گنده کرد
کفر تو ديباي دين را ژنده کرد
لم يلد لم يولد او را لايق است
والد و مولود را او خالق است
عتاب کردن حق تعالي موسي عليه السلام را از بهر آن شبان
آتشي از عشق در جان بر فروز
سر بسر فکر و عبارت را بسوز
تا تواني پا منه اندر فراق
ابغض الاشياء عندي الطلاق
تو براي وصل کردن آمدي
يا براي فصل کردن آمدي
تو ز سرمستان قلاوزي مجو
جامهچاکان را چه فرمايي رفو
چند ازين الفاظ و اضمار و مجاز
سوز خواهم سوز با آن سوز ساز
خون شهيدان را ز آب اوليترست
اين خطا را صد صواب اوليترست
در حق او مدح و در حق تو ذم
در حق او شهد و در حق تو سم
در درون کعبه رسم قبله نيست
چه غم ار غواص را پاچيله نيست
زانک دل جوهر بود گفتن عرض
پس طفيل آمد عرض، جوهر غرض
عاشقان را هر نفس سوزيدنيست
بر ده ويران خراج و عشر نيست
گر خطا گويد ورا خاطي مگو
گر بود پر خون شهيد او را مشو
ما بري از پاک و ناپاکي همه
از گرانجاني و چالاکي همه
ما زبان را ننگريم و قال را
ما روان را بنگريم و حال را
ملت عشق از همه دينها جداست
عاشقان را ملت و مذهب خداست
من نکردم امر تا سودي کنم
بلک تا بر بندگان جودي کنم
من نگردم پاک از تسبيحشان
پاک هم ايشان شوند و درفشان
موسيا آدابدانان ديگرند
سوخته جان و روانان ديگرند
ناظر قلبيم اگر خاشع بود
گرچه گفت لفظ ناخاضع رود
وحي آمد سوي موسي از خدا
بندهي ما را ز ما کردي جدا
هر کسي را سيرتي بنهادهام
هر کسي را اصطلاحي دادهام
هندوان را اصطلاح هند مدح
سنديان را اصطلاح سند مدح
وحي آمدن موسي عليه السلام را در عذر آن شبان
بعد از آن در سر موسي حق نهفت
رازهايي گفت کان نايد به گفت
بر دل موسي سخنها ريختند
ديدن و گفتن بهم آميختند
چند بيخود گشت و چند آمد بخود
چند پريد از ازل سوي ابد
بعد ازين گر شرح گويم ابلهيست
زانک شرح اين وراي آگهيست
ور بگويم عقلها را بر کند
ور نويسم بس قلمها بشکند
چونک موسي اين عتاب از حق شنيد
در بيابان در پي چوپان دويد
بر نشان پاي آن سرگشته راند
گرد از پرهي بيابان بر فشاند
گام پاي مردم شوريده خود
هم ز گام ديگران پيدا بود
عاقبت دريافت او را و بديد
گفت مژده ده که دستوري رسيد
هيچ آدابي و ترتيبي مجو
هرچه ميخواهد دل تنگت بگو
کفر تو دينست و دينت نور جان
آمني وز تو جهاني در امان
اي معاف يفعل الله ما يشا
بيمحابا رو زبان را بر گشا
گفت اي موسي از آن بگذشتهام
من کنون در خون دل آغشتهام
من ز سدرهي منتهي بگذشتهام
صد هزاران ساله زان سو رفتهام
تازيانه بر زدي اسپم بگشت
گنبدي کرد و ز گردون بر گذشت
محرم ناسوت ما لاهوت باد
آفرين بر دست و بر بازوت باد
حال من اکنون برون از گفتنست
اينچ ميگويم نه احوال منست
نقش ميبيني که در آيينهايست
نقش تست آن نقش آن آيينه نيست
دم که مرد نايي اندر ناي کرد
درخور نايست نه درخورد مرد
هان و هان گر حمد گويي گر سپاس
همچو نافرجام آن چوپان شناس
حمد تو نسبت بدان گر بهترست
ليک آن نسبت بحق هم ابترست
|
ادّعای برتری چینیان و رومیان ازیکدیگر در امر نقاشی
| |
|
|
|
راز کائنات کلامی نو.سطر وصفحه ای دیگر.کتابی تازه گشوده میشود.تولدی رقم میخورد و انسانی چشم می گشاید بروی جهانی که در انتظار اوست تا او را در سرنوشت خویشتن سهیم کند. در روزگار شادی و اندوه.در کامیابی و رویش.در شکوه و شگفتی و در تلخکامی و غم.هستی آهنگهای بسیار دارد.پرده های بی شمار آواهایی که باید شنید و نواهایی که باید شناخت باید به ضرب آهنگ آن پی برد و به رمزهای جاودانه اش دل سپرد.نشانه ها چشم براهند.تا انسان فراخوانده شود تا به دور دست نظر دوزد و خود را آماده کند. با تمام وجود مهیا و مجرب برای رفتن برای گام نهادن در راه و بیراه برای گریختن از بیم ها دلشوره ها و ترس ها . تقدیر ها برای فرو رفتن و فرا رفتن عبور از مرزها و گذر از بی نهایت به اقلیم پررنگ رویا به سرزمین مکاشفات به دیار دریافتها بسوی فهمی عمیقتر و هدایت جهان بسوی هر آنچه میخواهی کوشش بسیار برای دانستن یک راز کلیدی برای دستیابی به همه چیز.هرکس مرکز جهان خویشتن است. نقطه توامان آغازها و پایان ها. او ارزشهای خود را بنا مینهد و هویت خویش را شکل میدهد.آیا ما پدیدآورندگان شرایط ایم و یا خود پدیده ای برآمده از آن. مرزهای اختیارمان کجاست.و دستهایمان در کدامین وادی از نیرو عاری میشود.در دنیای روابط تاریک در جهان چراغهای خاموش در وادی متروک انسانهای تنها با مناسباتی مخدوش.چه کسی میخواهددر فرد گرایی خود فرو رویم. "در دنیای ذهنیات شناور بمانیم و جهان درون را به معیاری تردید ناپذیر بدل سازیم" حمیدرضاخوشنویس | ||||
|
کائنات باشکوه است.کائنات تمام موضوعات خوب را بسویمان میآورد. کائنات برای خاطر ما با همه ی موضوعات خوب تبانی کرده است. کائنات در هر کاری که میکنم حامی من است. کائنات فوری تمام نیازهای مرا برآورده میکند."پس بدان که عالم مساعد و دوستدار است" زندگی آسان است. زندگی خوب است همه ی موضوعات خوب بسوی من میآید.من حاکم بر افکارم هستم. فقط مشخص کن میخواهی چه بشوی چه کاری انجام دهی چه چیزی داشته باشی فکر کن بسامد(فرکانس)آنها را ساطع کن. دیدگاه تو زندگیت است. وقتی دعا میکنی باور کن که خواسته هایت را دریافت کرده ای و به این صورت به آنها میرسی. افدام الهام بخش بدون تلاش است و حال وهوایی شگفت آور دارد. کائنات تمام کارهایی را که انجام میدهد بدون هیچ تلاشی انجام میدهد چمن برای رشد رنج نمیکشد هیچ زحمتی در کار نیست این همش یه طراحی بی نظیره .چون تو روی بسامد دریافت هستی. وقتی اقدام میکنی تا چیزی را از کائنات دریافت کنی گویی تو در جهت جریان رودخانه شناور هستی که احساس راحتی و به دور از زحمت است. این است احساس اقدام الهام بخش که انسان در جهت جریان کائنات و زندگی باشد. زندگی میتونه کاملا رویایی باشه و همینطور هم هست در صورتی که بتونه به رویاهاتونو جذب کنید.خودتونو ببینید که در وفور نعمتید اونوقت که اونو جذبش میکنید. تمام مکاتب به ما گفتند که یه چیزی بزرگتر از شما وجود دارد. اندازه برای کائنات مطرح نیست کائنات عاشق سرعت است.درنگ نکن.مردد نباش.به خودت شک راه نده وقتی فرصت برای تو ایجاد شده بجنب و عمل کن. این وظیفه تو و تنها کاری است که باید انجام دهی به کائنات اعتماد کن.اعتماد کن. باور کن و ایمان داشته باش. اولین گام را با ایمان و اعتقاد راسخ بردار.لزومی ندارد کل راه پله را ببینی. فقط گام اول را بردار. دکتر مارتین لوتر کینگ اگر میتوانستی هر فکرت را در لفاف عشق بپیچی.اگر میتوانستی هر چیز و هر کس را دوست داشته باشی.زندگی ات متحول میشد. به محض اینکه در افکار و احساسات خود خبره شوی و آنها را درک کنی.آنموقع است که متوجه چگونگی خلق واقعیت خود میشوی.اگر در واقع آزادی وقدرت تو هم در همین قرار دارد مارسی شیموف تو سزاوار تمام چیزهای خوبی هستی که زندگی بتو تقدیم میکند آنچه را میخواهی از قبل مجسم کن که مال تو شده است.بدان که سرانجام به سراغ تو میآید پس بگذار بیاید بابت آن خودت را ناراحت و نگران نکن.فکر کن که آن مال تو شده است و از قبل صاحب آن بوده ای. باور کن هر آنچه را در دعا و مناجات خود درخواست کنی دریافت خواهی کرد. انجیل اینکه بشر میتواند خودش را تغییردهد...وارباب سرنوشت خودش شود نتیجه ی ذهنی هوشیار در برابر قدرت تفکر درست است. هرچه هستیم نتیجه ی همان است که فکرش را کرده ایم قدر دانی مسلما نعمات بیشتری را به زندگی ات وارد میکند. هر آنچه را درباره اش فکر کنیم و بابتش تشکر کنیم.به خودمان بر میگردد. براستی بسیاری از مردم که بشیو ه های دیگر زندگی خود را سر وسامان میدهند بدلیل ناسپاسی در فقر نگه داشته میشوند. عمل شکرگذاری روزانه یکی از راههایی است که بواسطه ی آن ثروت بسوی تو میآید. چگونگی فقط در حیطه کائنات است.کائنات همیشه کوتاهترین سریعترین و هماهنگ ترین راه بین تو و رویاهایت را بلد است. اگر تو همه چیز را به کائنات بسپاری خودت از آنچه به تو تحویل داده میشود مات و مبهوت میشوی. اینجاست که سحر و افسون رخ میدهد. همه بنحوی مجسم میکنند. چه بدانند و چه نداند. تجسم بزرگترین راز موفقیت است. ما بیش از آنچه تشخیص دهیم قدرت و امکانات داریم و تجسم یکی از بزرگترین این قدرتهاست. هیچ چیز نمیتواند مانع شود تا تصویر ذهنی ات واقعی شود مگر همان قدرتی که آنرا بوجود آورد. تجسم همه چیز است در واقع از پیش دیدن جذابیت های زندگی در آینده. هر آنچه ذهن بتواند تصور کند بدست میآید. برای گرفتن عشق و محبت اول خودت را از آن سر شار کن تا اینکه خودت جاذب شوی. همیشه به خودت اعلام کن"من افکاری عالی و مطلوب در سر دارم من فقط بی عیب و نقصی را میبینم در حد کمال هستم" بیا تا جایی که میتوانیم به خاطر بسپاریم هر فکر نا خوشایندی چیز بدی است که بالاخره از بدن سر در میآورد. دکتر جان مارتینی میگوید:من همیشه اعتقاد دارم که لاعلاج یعنی"قابل علاج از درون" مایکل برنارد میگه:تو میتوانی زندگی ات را تغییر دهی.تو میتوانی خودت را شفا دهی. در برابر هر چیزی مقاومت به خرج دهی سمج تر میشود. بدرستی فکر کن.بنابراین افکارت گرسنگی جهان را بر طرف وآنرا تغذیه میکند. نودونه درصد هویت تو نامرئی و غیر قابل لمس است. تمام قدرت تو در درون خودت است و بنابراین تحت کنترل تو. چه خیال کنی میتوانی یا خیال کنی نمیتوانی.در هر صورت حق با توست. هنری فورد راز واقعی قدرت آگاهی از قدرت است. شادکامی و سعادتت را دنبال کن.عالم در جایی که فقط چهاردیواری بوده.درهایی را برای تو باز میکند. ژوزف کمپبل از زندگی لذت ببر.زندگی معرکه است.سفری با شکوه است. چیزی وجود نداره که شما نتوانید باشید یا انجام بدهید یا داشته باشید. شما آفریننده شگفت انگیز هستید و اینجا هستید.بخاطر خواستن قدرتمند و ارادی شما که اینجا باشید پیش بروید در حالی که به چیزهایی میاندیشید که میخواهید در حالی که تجربه زندگی رو جذب میکنید.تا در انتخاب آنچه میخواهید کمکتون کنه هنگامی که انتخاب کردید تنها به آنفکر کنید.بیشتر زمان شما صرف جمع آوری اطلاعات خواهد شد.اطلاعاتی که کمکتون میکنه تصمیم بگیرید چه چیزی رو بخواهید ولی کار اصلی شما این است که تصمیم بگیرید چی میخواهید و آنوقت روی آن تمرکز کنید بخاطر اینکه فقط با تمرکز بر آنچیزی که میخواهید میتوانید آن را جذب کنید .این فرایند خلقته. من معتقدم که شما فوق العاده هستید یک چیز شگفت انگیز در مورد شما وجود داره بدون توجه به آن چیزی که در زندگی بر شما گذشته بدون توجه به اینکه خودتون فکر میکنید چقدر جوان یا پیر هستید.لحظه ای که شروع کنید به درست فکر کردن. چیزی هست که درون شما قرار داره یک نیرویی در وجودتون قرار داره که از این جهان عظیم تره اون شروع میکنه به پدیدار شدن زندگی شما را در بر خواهد گرفت اطعامتون میکنه می پوشوندتون شما را راهنمایی و محافظت میکند جهت میدهد موجودی شم را تقویت میکند اگه به آن اجازه بدهید و این چیزی است که من از آن مطمئن هستم. "از آن لذت ببرید چیزی نیست که قرار باشه شما انجامش بدهید بجز اون چیزی که خودتون میخواهید انجام بدهید" حمید رضا خوشنویس یا حق
| ||||
مردی تخم عقابی پیدا کرد و آن را در لانه مرغی گذاشت عقاب با بقیه جوجه ها از تخم بیرون آمد و با آنها بزرگ شد. در تمام زندگیش.او همان کارهایی را انجام داد که مرغها می کردند.برای پیدا کردن کرمها و حشرات.زمین را میکند و قدقد میکرد و گاهی هم با دست و پا زدن بسیار.کمی در هوا پرواز میکرد.
سالها گذشت و عقاب پیر شد
روزی پرنده با عظمتی را بالای سرش برفراز آسمان ابری دید. او با شکوه تمام با یک حرکت ناچیز بالهای طلاییش برخلاف جریان شدید باد پرواز میکرد .
عقاب پیر.بهت زده نگاهش کرد و پرسید :((این کیست))
همسایه اش پاسخ داد:((این عقاب است ـ سلطان پرندگان.او متعلق به آسمان است و ما زمینی هستیم.))
عقاب مثل مرغ زندگی کرد و مثل مرغ مرد.زیرا فکر میکرد مرغ است.
برگرفته از کتاب هفده داستان کوتاه کوتاه
:: لطفا عقاب بمان
گویند: "زاغ، 300 سال بزید و گاه سال عمرش ازین نیز درگذرد؛ عقاب را 30 سال عمر بیش نباشد"؛ این جمله ای است که در سرلوحه شعر تکان دهنده «عقاب» آمده.
شعر درباره ی عقابی است که به سی سالگی رسیده و مرگ قریب الوقوع آشفته اش کرده. عقاب برای رهایی از این آشفتگی به سراغ کلاغ سن و سال داری که محضر عقاب های زیادی را درک کرده می رود تا از او راز بقا و طول عمرش را بپرسد و چاره ای بجوید.
کلاغ به عقاب توضیح می دهد که طول عمرش را مدیون دو چیز می داند؛ یکی اینکه «مثل عقاب، بلند پرواز نبوده» و هیچ وقت به اوج آسمان ها کاری نداشته و هنگام پرواز، زیاد از زمین فاصله نمی گرفته و به پرواز در حد و حدود زمین [در سطوح آشغال ها در ارتفاع پست] اکتفا می کرده:
ما از آن بسی یافته ایم
کز بلندی رخ برتافته ایم
زاغ را میل کند دل به نشیب
عمر بسیارش از آن گشته نصیب
دلیل دوم و مهمتر کلاغ برای طول عمرش، «مردار خواری» است. به تعبیر کلاغ، مردار خواری [یا همان مرده خوری خودمان!] خاصیت دارد و خاصیتش هم این است که عمر را زیاد می کند. کلاغ به عقاب توصیه می کند دست از چیزهای دست اولی مثل شکار کردن جانوران بردارد و به جایش به چیزهای دستمالی شده و غیر اوریجینال [لاشه جانوران] بسنده کند. کلاغ، دست عقاب را می گیرد و می بردش سر یکی از این بساط های مرده خوری.
عقاب، اول شگفت زده می شود [باورش نمی شود که راز بقا این قدر پیش پا افتاده باشد] و بعد در مصرف لاشه هایی که کلاغ به او تعارف کرده به تردید می افتد؛ می ماند دست از «عقاب بودن» بشوید و «کلاغ وار» زندگی کند یا برعکس، همچنان عقاب بماند و لاجرم کوتاه عمر.
عقاب البته در آخر، دور «کلاغ بودن» و عمر دراز را خط می کشد و برمی گردد به اوج آسمان ها؛ جایی که مرگ انتظارش را می کشد [...]
عقاب بودن یا کلاغ بودن؛ مسئله روزگار ماست. کلاغ باشیم و بی خیال در اوج زیستن بشویم؛ بچسبیم به زندگی معمولی بی جاه و شکوه خودمان و طول زندگی مان را با تمسک به هر چیزی [ولو گند و مردار و هر چیز دست چندم]، بدون دقت و وسواس ویژه ای، همین طور امتداد دهیم یا عقاب بودن را انتخاب کنیم و از این عقاب بودن نهراسیم و بهای آن را بپردازیم؟ از مسئولیت های دشوار آن گرفته تا مسائلی مثل جوانمرگی و بی بهرگی از امتیازها و موهبت های «کلاغ ها»؟
روزگار ما، روزگار بی عقابی است یا لا اقل کم عقابی. دیگر کمتر آدمی به پست مان می خورد که حاضر باشد سفت و سخت پای آرزوها و آرمان ها و ایده آل هایش بایستد و یک تنه برای تحقق آنها بجنگد. انگار که نسل این آدمها، عقابها، منقرض شده باشد. رد عقاب ها را دیگر فقط می توان در خاطره ها، افسانه ها، اسطوره ها و کتابها گرفت.
اینکه «من کلاغم یا عقاب؟» سوالی نیست که به راحتی و سریع به آن پاسخ داد. اصلا چه فرقی می کند که «چه» باشیم؟
اما حقیقت این است که جهان ما به «عقابها» نیاز مبرم دارد؛ وقتی پای سرنوشت یا هویت در میان است.
